บทเฉพาะกาล
รัฐธรรมนูญใหม่ไม่ได้เปิดสวิตช์ทุกส่วนพร้อมกัน บทเฉพาะกาลบอกว่าใครทำงานไปก่อน นานแค่ไหน และของใหม่ต้องเกิดภายในกี่วัน กลไกส่วนใหญ่หมดอายุไปแล้ว แต่ร่องรอยของมันยังกำหนดการเมืองไทยมาจนถึงวันนี้
ในบทนี้
- บทเฉพาะกาล: สะพานจากระบบเก่าไปสู่ระบบใหม่
- ทำไมต้องมีบทเฉพาะกาล และทำไมมันถูกจับตา
- มาตรา 262–266: ใครอยู่ต่อระหว่างรอ
- ระยะทับซ้อน: อำนาจพิเศษในช่วงสองปีแรก
- มาตรา 267–268: กฎหมายลูกสิบฉบับ และนาฬิกาเลือกตั้ง
- มาตรา 269: วุฒิสภาชุดแรก 250 คน
- ตัวช่วยจำ: 250 = 50 + 194 + 6
- มาตรา 270–271: อำนาจพิเศษของวุฒิสภาชุดแรก
- มาตรา 272: ห้าปีแรกที่ ส.ว. ร่วมเลือกนายกรัฐมนตรี
- ห้าปีของมาตรา 272 ในสามการลงมติ
- มาตรา 273–278: องค์กรเดิมอยู่ต่อ และเส้นตายของรัฐบาล
- ล้างไพ่ไม่เท่ากัน: กฎหมายลูกกับองค์กรอิสระเดิม
- แปดปีของนายกรัฐมนตรี นับจากเมื่อไร
- มาตรา 279: คำสั่ง คสช. ถูกรับรองให้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ
- ไทม์ไลน์ของสะพาน และสถานะ
- ตัวช่วยจำ: ผูกกับวัน หรือผูกกับเหตุการณ์
- ทดสอบตัวเอง
บทเฉพาะกาล: สะพานจากระบบเก่าไปสู่ระบบใหม่
วันที่ 6 เมษายน 2560 รัฐธรรมนูญฉบับนี้มีผลใช้บังคับ แต่เช้าวันนั้นประเทศไทยยังไม่มี ส.ส. ที่มาตามรัฐธรรมนูญใหม่ ไม่มีวุฒิสภาตามมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… ไม่มีกฎหมายลูกฉบับใหม่ และยังไม่มีการเลือกตั้ง ถ้ารัฐธรรมนูญใช้ทันทีทุกมาตรา รัฐจะหยุดทำงานทันที
บทเฉพาะกาล (มาตรา 262 ให้คณะองคมนตรีซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะองคมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ ถึง มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง…) คือสะพานที่แก้ปัญหานี้ มันบอกว่าใครทำหน้าที่ไปก่อน ทำได้นานแค่ไหน และสิ่งใหม่ต้องเกิดภายในกี่วัน
วิธีอ่านบทนี้ให้ง่ายที่สุดคือถามสามคำถามกับทุกมาตรา - ใครหรืออะไรที่ถูกให้อยู่ต่อ หรือถูกสร้างขึ้นชั่วคราว - หมดอายุเมื่อไร (ผูกกับวัน หรือผูกกับเหตุการณ์) - ตอนนี้หมดไปแล้วหรือยัง
คำตอบของข้อสามสำคัญมากสำหรับผู้เรียนปี 2569 กลไกส่วนใหญ่ในบทนี้หมดอายุไปแล้ว แต่ผลของมันยังอยู่ และยังเป็นเรื่องที่ต้องเข้าใจและยังถกเถียงกันในทางการเมือง
ทำไมต้องมีบทเฉพาะกาล และทำไมมันถูกจับตา
ลองนึกถึงการย้ายบ้าน ระหว่างที่บ้านใหม่ยังสร้างไม่เสร็จ คุณยังต้องอยู่บ้านเก่า ใช้ไฟและน้ำของบ้านเก่า และต้องกำหนดวันย้ายออกให้ชัด ถ้าไม่กำหนด การ "อยู่ชั่วคราว" จะกลายเป็นอยู่ถาวร
ตรรกะของบทเฉพาะกาลจึงมีสองข้อที่ขัดกันเล็กน้อย - ความต่อเนื่อง: องค์กรเดิมต้องทำงานต่อจนกว่าองค์กรใหม่จะพร้อม - กำหนดสิ้นสุด: ต้องมีวันหมดอายุ ไม่อย่างนั้นของเก่าจะไม่ยอมจากไป
ประเด็นที่ทำให้บทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญ 2560 ถูกวิจารณ์มาก คือ "ของเดิม" ในที่นี้ไม่ได้มีแค่ข้าราชการและศาล แต่รวมถึงคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และรัฐบาลที่มาจากการรัฐประหารปี 2557 ด้วย และบางกลไกให้อำนาจแก่ผู้ที่ได้รับแต่งตั้งต่อเนื่องไปหลังการเลือกตั้งอีกหลายปี
ผู้สนับสนุนให้เหตุผลว่าช่วงเปลี่ยนผ่านต้องการเสถียรภาพและการปฏิรูปที่ต่อเนื่อง ผู้วิจารณ์มองว่าสะพานนี้ยาวเกินจำเป็นและพาอำนาจของระบบเก่าข้ามมาด้วย รายละเอียดอยู่ในมาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… และมาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง…
มาตรา 262–266: ใครอยู่ต่อระหว่างรอ
- มาตรา 262 ให้คณะองคมนตรีซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะองคมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้: คณะองคมนตรีที่ดำรงตำแหน่งอยู่ เป็นคณะองคมนตรีตามรัฐธรรมนูญนี้ต่อไป
- มาตรา 263 ในระหว่างที่ยังไม่มีสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญนี้ ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ยังคงทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภาต่อไป และให้สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันปร…: สนช. ทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภา จนถึงวันก่อนวันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกหลังการเลือกตั้ง สมาชิก สนช. ต้องผ่านคุณสมบัติบางข้อของ ส.ส. และ ส.ว. ด้วย และถ้าจะลงสมัคร ส.ส. ในการเลือกตั้งครั้งแรก ต้องพ้นจาก สนช. ภายใน 90 วันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ
- มาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง…: คณะรัฐมนตรีที่บริหารอยู่ เป็นคณะรัฐมนตรีต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีใหม่หลังการเลือกตั้งครั้งแรกจะเข้ารับหน้าที่ กฎ 90 วันเรื่องลงสมัคร ส.ส. ใช้กับรัฐมนตรีด้วย
- มาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว…: คสช. อยู่ต่อจนคณะรัฐมนตรีใหม่หลังการเลือกตั้งครั้งแรกเข้ารับหน้าที่ และยังคงมีหน้าที่และอำนาจตามรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว 2557 รวมถึงอำนาจพิเศษของหัวหน้า คสช. ที่คนทั่วไปเรียกว่า "ม.สี่สิบสี่"
- มาตรา 266 ให้สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศอยู่ปฏิบัติหน้าที่ต่อไปพลางก่อนเพื่อจัดทำ ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ จนกว่าจะมีกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอน การดำเนินการปฏิรูปประเทศที่ตราขึ้นตามมาตรา ๒๕๙ เพื่อประโยชน์ในการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติจ…: สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ทำงานต่อจนกว่าจะมีกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการปฏิรูปประเทศตามมาตรา 259 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๖๐ และมาตรา ๒๖๑ การปฏิรูปประเทศตามหมวดนี้ ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศซึ่งอย่างน้อยต้องมีวิธีการ จัดทำแผน การมีส่วนร่วมของประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนในการดำเนินการปฏิรูปประเทศ การวัดผลการดำเนินการ และระยะเวลาดำเนินก…
สถานะวันนี้: ทั้งหมดหมดอายุแล้ว สนช. สิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2562 ซึ่งเป็นวันก่อนวันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรก (22 พฤษภาคม 2562) ส่วนรัฐพิธีเปิดประชุมรัฐสภาจัดขึ้นเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2562 คณะรัฐมนตรีชุดใหม่ถวายสัตย์ปฏิญาณเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2562 วันนั้นเป็นวันที่ คสช. สิ้นสุดลงพร้อมกับอำนาจพิเศษของหัวหน้า คสช.
ระยะทับซ้อน: อำนาจพิเศษในช่วงสองปีแรก
ข้อเท็จจริงที่ผู้เรียนมักพลาด คือ ระหว่างเดือนเมษายน 2560 ถึงกรกฎาคม 2562 ประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญถาวรใช้บังคับแล้ว แต่หัวหน้า คสช. ยังใช้อำนาจพิเศษตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 ได้ เพราะมาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว… วรรคสองรักษาอำนาจนั้นไว้ และมาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… รับรองว่าคำสั่งที่ออกตามอำนาจนั้นชอบด้วยรัฐธรรมนูญ
อำนาจนี้กว้างมาก หัวหน้า คสช. สามารถออกคำสั่งที่มีผลทางนิติบัญญัติ บริหาร หรือตุลาการ ได้โดยไม่ผ่านรัฐสภาหรือศาล คำสั่งในช่วงนี้ครอบคลุมตั้งแต่การบริหารงานบุคคล เศรษฐกิจ ไปจนถึงการเลื่อนหรือปรับกระบวนการบางอย่างในการเตรียมการเลือกตั้ง
ฝ่ายรัฐบาลขณะนั้นให้เหตุผลว่าต้องมีเครื่องมือแก้ปัญหาเร่งด่วนระหว่างรอระบบใหม่ ฝ่ายวิจารณ์ เช่น ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) และคณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล (ICJ) ชี้ว่าเป็นอำนาจที่ไม่มีการตรวจสอบ และอยู่คู่กับรัฐธรรมนูญถาวรนานกว่าสองปี
บทเรียนเชิงระบบ: รัฐธรรมนูญที่ "มีผลแล้ว" ไม่ได้แปลว่าทุกส่วนทำงานแล้ว ต้องดูบทเฉพาะกาลเสมอ
มาตรา 267–268: กฎหมายลูกสิบฉบับ และนาฬิกาเลือกตั้ง
มาตรา 267 ให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักร… ให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) อยู่ต่อเพื่อร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญสิบฉบับ คือ การเลือกตั้ง ส.ส. การได้มาซึ่ง ส.ว. คณะกรรมการการเลือกตั้ง พรรคการเมือง วิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ วิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ผู้ตรวจการแผ่นดิน การป้องกันและปราบปรามการทุจริต การตรวจเงินแผ่นดิน และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
กติกาเวลาของมาตรา 267 ให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักร… ควรจำ - กรธ. ต้องร่างให้เสร็จภายใน 240 วันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ - สนช. ต้องพิจารณาแต่ละฉบับให้เสร็จใน 60 วัน ไม่เสร็จถือว่าเห็นชอบตามร่างของ กรธ. - ถ้าศาลรัฐธรรมนูญ องค์กรอิสระที่เกี่ยวข้อง หรือ กรธ. เห็นว่าร่างที่ สนช. แก้แล้วไม่ตรงเจตนารมณ์ ให้แจ้งภายใน 10 วัน ตั้งกรรมาธิการร่วม 11 คนพิจารณาภายใน 15 วัน แล้ว สนช. จะคว่ำร่างได้ต้องใช้เสียงเกินสองในสาม - กรรมการร่างรัฐธรรมนูญห้ามดำรงตำแหน่งทางการเมืองภายในสองปีหลังพ้นตำแหน่ง เพื่อตัดส่วนได้เสีย
มาตรา 268 ให้ดำเนินการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญนี้ให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตามมาตรา ๒๖๗ (๑) (๒) (๓) และ (๔) มีผลใช้บังคับแล้ว ผูกนาฬิกาเลือกตั้งไว้กับกฎหมายลูกสี่ฉบับแรก (ส.ส. ส.ว. กกต. และพรรคการเมือง) การเลือกตั้งต้องเสร็จภายใน 150 วันนับแต่วันที่ทั้งสี่ฉบับมีผลใช้บังคับ
สังเกตกลไก: นาฬิกาเริ่มเดินเมื่อกฎหมาย "มีผลใช้บังคับ" ไม่ใช่เมื่อผ่านสภา สนช. แก้ร่างกฎหมายเลือกตั้ง ส.ส. ให้มีผลหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษา 90 วัน กำหนดเลือกตั้งจึงเลื่อนออกไปตามนั้น และการเลือกตั้งจัดขึ้นในวันที่ 24 มีนาคม 2562 ผู้วิจารณ์มองว่าเป็นการยืดเวลา ฝ่าย สนช. ให้เหตุผลว่าพรรคการเมืองและประชาชนต้องมีเวลาเตรียมตัวตามกติกาใหม่
มาตรา 269: วุฒิสภาชุดแรก 250 คน
มาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… กำหนดให้วุฒิสภามี 200 คนจากการเลือกกันเองของกลุ่มอาชีพและความเชี่ยวชาญ แต่มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… สร้างวุฒิสภา "วาระเริ่มแรก" แยกไว้ต่างหาก มี 250 คน พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่ คสช. ถวายคำแนะนำ โดยหัวหน้า คสช. เป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ
ที่มาของ 250 คน แบ่งเป็นสามก้อน - 50 คน: กกต. จัดให้มีการเลือกกันเองตามแบบมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… ได้ 200 รายชื่อ แล้ว คสช. คัดเหลือ 50 พร้อมสำรอง 50 - 194 คน: คณะกรรมการสรรหาที่ คสช. แต่งตั้ง (9 ถึง 12 คน) เสนอรายชื่อไม่เกิน 400 คน แล้ว คสช. คัดเหลือ 194 พร้อมสำรอง 50 - 6 คน โดยตำแหน่ง: ปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้บัญชาการทหารบก ผู้บัญชาการทหารเรือ ผู้บัญชาการทหารอากาศ และผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
วุฒิสภาชุดนี้มีอายุห้าปีนับแต่วันที่มีพระบรมราชโองการแต่งตั้ง และเมื่อหมดอายุให้เลือก ส.ว. ตามมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ…
สถานะวันนี้: หมดอายุแล้ว วุฒิสภาชุดนี้ได้รับแต่งตั้งในเดือนพฤษภาคม 2562 ครบห้าปีในเดือนพฤษภาคม 2567 และอยู่รักษาการจนวุฒิสภาชุดใหม่ 200 คนจากการเลือกกันเองตามมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… เข้ารับหน้าที่ในเดือนกรกฎาคม 2567
ตัวช่วยจำ: 250 = 50 + 194 + 6
- 50 มาจาก "ห้าสิบจากการเลือกกันเอง" ตัวเลขกลมเพราะเป็นตัวอย่างย่อส่วนของระบบมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… ที่จะมาแทน
- 6 คือ "เครื่องแบบหกคน" ทหารห้าตำแหน่ง (กลาโหม ทหารสูงสุด บก เรือ อากาศ) บวกตำรวจหนึ่ง
- 194 คือส่วนที่เหลือให้ครบ 250 ถ้าจำ 50 กับ 6 ได้ ไม่ต้องท่อง 194 ให้ลบเอา: 250 − 56 = 194
- อายุห้าปี ตรงกับเวลาห้าปีของมาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… และเป้าห้าปีของการปฏิรูปในมาตรา 259 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๖๐ และมาตรา ๒๖๑ การปฏิรูปประเทศตามหมวดนี้ ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศซึ่งอย่างน้อยต้องมีวิธีการ จัดทำแผน การมีส่วนร่วมของประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนในการดำเนินการปฏิรูปประเทศ การวัดผลการดำเนินการ และระยะเวลาดำเนินก… จำว่า "ห้าปีแรกคือช่วงเปลี่ยนผ่าน"
มาตรา 270–271: อำนาจพิเศษของวุฒิสภาชุดแรก
มาตรา 270 นอกจากจะมีหน้าที่และอำนาจตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแล้ว ให้วุฒิสภา ตามมาตรา ๒๖๙ มีหน้าที่และอำนาจติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตามหมวด ๑๖ การปฏิรูปประเทศ และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ ในการนี้ ให้คณะรัฐมนตรี แจ้งความคืบหน้าในการดำเนิน… ให้วุฒิสภาชุดแรกมีหน้าที่ติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศตามหมวด 16 และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ คณะรัฐมนตรีต้องรายงานความคืบหน้าของแผนปฏิรูปต่อรัฐสภาทุกสามเดือน ร่างพระราชบัญญัติเพื่อการปฏิรูปตามหมวด 16 ต้องพิจารณาในที่ประชุมร่วมของรัฐสภา ซึ่ง ส.ว. 250 คนได้ร่วมลงมติด้วย ถ้าเถียงกันว่าร่างใดเป็นร่างปฏิรูปหรือไม่ สมาชิกหนึ่งในห้าของแต่ละสภาร้องต่อประธานรัฐสภาได้ และคณะกรรมการร่วมซึ่งมีประธานวุฒิสภาเป็นประธานเป็นผู้ชี้ขาด คำชี้ขาดถือเป็นที่สุด
มาตรา 271 ในวาระเริ่มแรกภายในอายุของวุฒิสภาตามมาตรา ๒๖๙ การพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรยับยั้งไว้ตามมาตรา ๑๓๗ (๒) หรือ (๓) ให้กระทำ โดยที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา ถ้าร่างพระราชบัญญัตินั้นเกี่ยวกับ (๑) การแก้ไขเพิ่มเติมโทษหรือองค์ประกอบความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการหร… ใช้ภายในอายุของวุฒิสภาชุดแรก ถ้าร่างกฎหมายที่ถูกยับยั้งไว้ตามมาตรา 137 เมื่อวุฒิสภาได้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติเสร็จแล้ว (๑) ถ้าเห็นชอบด้วยกับสภาผู้แทนราษฎร ให้ดำเนินการต่อไปตามมาตรา ๘๑ (๒) ถ้าไม่เห็นชอบด้วยกับสภาผู้แทนราษฎร ให้ยับยั้งร่างพระราชบัญญัตินั้นไว้ก่อนและ ส่งร่างพระราชบัญญัตินั้นคืนไปยังสภาผู้แทนราษฎร (๓) ถ้าแก้ไขเพิ่มเติม ให้ส่งร่างพระราช… (2) หรือ (3) แก้ไขโทษหรือองค์ประกอบของความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม หรือความผิดของพนักงานในองค์การหรือหน่วยงานของรัฐ จนทำให้ผู้กระทำความผิดพ้นจากความผิดหรือไม่ต้องรับโทษ หรือเป็นร่างที่วุฒิสภามีมติไม่น้อยกว่าสองในสามว่ากระทบกระบวนการยุติธรรมอย่างร้ายแรง ให้พิจารณาในที่ประชุมร่วม และต้องใช้เสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของรัฐสภาจึงจะผ่าน
ตรรกะ: ผู้ร่างกลัวสองเรื่อง คือ รัฐบาลจากการเลือกตั้งจะทิ้งการปฏิรูป และจะออกกฎหมายที่ทำให้ผู้กระทำผิดต่อตำแหน่งหน้าที่พ้นผิดหรือไม่ต้องรับโทษ จึงให้วุฒิสภาชุดแรกเป็นผู้เฝ้าประตูทั้งสองบาน ผู้วิจารณ์ตั้งคำถามว่าผู้เฝ้าประตูที่ได้รับแต่งตั้งควรมีอำนาจเหนือร่างกฎหมายของสภาที่มาจากการเลือกตั้งหรือไม่
สถานะวันนี้: หมดอายุพร้อมวุฒิสภาชุดแรกในปี 2567
มาตรา 272: ห้าปีแรกที่ ส.ว. ร่วมเลือกนายกรัฐมนตรี
ตามปกติ มาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… ให้สภาผู้แทนราษฎรเลือกนายกรัฐมนตรีจากบัญชีรายชื่อที่พรรคแจ้งไว้ตามมาตรา 88 ในการเลือกตั้งทั่วไป ให้พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งแจ้งรายชื่อบุคคล ซึ่งพรรคการเมืองนั้นมีมติว่าจะเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ไม่เกินสามรายชื่อต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งก่อนปิดการรับสมัครรับเลือกตั้ง และให้คณะกรรมการ การเลือกต… เฉพาะพรรคที่มี ส.ส. ไม่น้อยกว่าร้อยละห้า และต้องได้เสียงเกินครึ่งของ ส.ส.
มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… เปลี่ยนสองเรื่องสำหรับห้าปีแรกนับแต่มีรัฐสภาชุดแรก - การเลือกนายกรัฐมนตรีทำในที่ประชุมร่วมของรัฐสภา และต้องได้เสียงเกินครึ่งของสมาชิกทั้งสองสภา เมื่อ ส.ส. 500 กับ ส.ว. 250 ตัวเลขคือ 376 จาก 750 - ทางออกสำหรับ "นายกฯ คนนอก": ถ้าเลือกจากบัญชีรายชื่อไม่ได้ สมาชิกสองสภาไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งเข้าชื่อขอยกเว้น และรัฐสภามีมติไม่น้อยกว่าสองในสาม จึงเสนอชื่อคนนอกบัญชีได้
ที่มา: ในการออกเสียงประชามติปี 2559 มี "คำถามพ่วง" ถามว่าเห็นชอบให้ที่ประชุมร่วมของรัฐสภาร่วมเลือกนายกรัฐมนตรีในช่วงห้าปีแรกหรือไม่ ผลคือเห็นชอบประมาณร้อยละ 58 ผู้สนับสนุนจึงยืนยันว่ามาตรานี้มีที่มาจากเสียงประชาชน ผู้วิจารณ์ตอบว่าการรณรงค์ในช่วงนั้นถูกจำกัด (ดูบทที่ 12)
ตรรกะเชิงตัวเลข: เมื่อ ส.ว. 250 คนลงคะแนนไปทางเดียวกัน ฝ่ายที่ได้เสียง ส.ว. ครบต้องการ ส.ส. เพียง 126 คนก็ถึง 376 ส่วนฝ่ายที่ไม่ได้ ส.ว. เลยต้องการ ส.ส. 376 จาก 500 คน ตัวเลขนี้คือเหตุที่มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… ถูกวิพากษ์วิจารณ์มาก
สถานะวันนี้: หมดอายุในปี 2567 ตั้งแต่นั้นการเลือกนายกรัฐมนตรีกลับไปใช้มาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… ตามปกติ คือสภาผู้แทนราษฎรเลือกเพียงสภาเดียว
ห้าปีของมาตรา 272 ในสามการลงมติ
5 มิถุนายน 2562: ที่ประชุมร่วมเลือกพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ด้วยคะแนน 500 เสียง ส่วนนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ได้ 244 เสียง รายงานข่าวระบุว่า ส.ว. 249 คนลงคะแนนให้พลเอกประยุทธ์ (รายงานว่าประธานวุฒิสภางดออกเสียง) และไม่มี ส.ว. คนใดลงคะแนนให้นายธนาธร
13 กรกฎาคม 2566: หลังการเลือกตั้งที่พรรคก้าวไกลได้ที่นั่งมากที่สุด นายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ได้ 324 เสียง ไม่ถึง 376 รายงานข่าวระบุว่ามี ส.ว. ลงคะแนนให้เพียง 13 คน ต่อมาที่ประชุมรัฐสภามีมติว่าการเสนอชื่อซ้ำในสมัยประชุมเดียวกันทำไม่ได้ตามข้อบังคับการประชุม
22 สิงหาคม 2566: นายเศรษฐา ทวีสิน ได้ 482 เสียง ในจำนวนนี้มาจาก ส.ว. ประมาณ 152 เสียง
อ่านสามเหตุการณ์นี้ด้วยตรรกะ ไม่ใช่ด้วยความชอบ: ในระบบมาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… ผู้ชนะการเลือกตั้งในสภาผู้แทนราษฎรยังต้องได้รับการยอมรับจาก ส.ว. ที่ได้รับแต่งตั้ง ผู้สนับสนุนมองว่านี่คือกลไกเสถียรภาพที่ประชาชนเห็นชอบในคำถามพ่วง ผู้วิจารณ์ เช่น Apipol Sae-Tung (2025) มองว่าเป็นการให้ ส.ว. แต่งตั้งเป็นผู้ชี้ขาดว่าใครจะเป็นรัฐบาล
มาตรา 273–278: องค์กรเดิมอยู่ต่อ และเส้นตายของรัฐบาล
- มาตรา 273 ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และผู้ว่าการ ตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติ หน้าที่ต่อไป และเมื่อพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวข้องที่จัดทำขึ้นตามมาตรา ๒๖๗ ใช้บังคับแล้ว การดำรงตำแหน่…: ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน ที่อยู่ในตำแหน่งก่อนวันประกาศใช้ อยู่ต่อไป และจะอยู่ต่อได้แค่ไหนให้เป็นไปตามกฎหมายลูกฉบับใหม่ ระหว่างรอ ใช้กติกาเดิมของรัฐธรรมนูญ 2550 และกฎหมายเดิมเท่าที่ไม่ขัดรัฐธรรมนูญนี้
- มาตรา 274 ให้คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม แห่งชาติตามพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เป็นองค์กรตามมาตรา ๖๐ วรรคสาม และ ให้คณะรัฐมนตรีดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ…: กสทช. ตามกฎหมายปี 2553 เป็นองค์กรตามมาตรา 60 รัฐต้องรักษาไว้ซึ่งคลื่นความถี่และสิทธิในการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียมอันเป็น สมบัติของชาติ เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติและประชาชน การจัดให้มีการใช้ประโยชน์จากคลื่นความถี่ตามวรรคหนึ่ง ไม่ว่าจะใช้เพื่อส่งวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และโทรคมนาคม หรือเพื่อประโยชน์อื่นใด ต้องเป… วรรคสาม และ ครม. ต้องเสนอแก้กฎหมายนั้นภายใน 180 วัน
- มาตรา 275 ให้คณะรัฐมนตรีจัดให้มีกฎหมายตามมาตรา ๖๕ วรรคสอง ให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ และดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่กฎหมายดังกล่าวใช้บังคับ: ครม. ต้องมีกฎหมายตามมาตรา 65 รัฐพึงจัดให้มียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกันเพื่อให้เกิดเป็น พลังผลักดันร่วมกันไปสู่เป้าหมายดังกล่าว การจัดทำ การกำหนดเป้าหมาย ระยะเวลาที่จะบรรลุเป้าหมาย และสาระที่พึงมีในยุทธศาสต… วรรคสอง (การจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ) ภายใน 120 วัน และจัดทำยุทธศาสตร์ชาติให้เสร็จภายในหนึ่งปีหลังกฎหมายนั้นใช้บังคับ
- มาตรา 276 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระดำเนินการให้มีมาตรฐานทางจริยธรรม ตามมาตรา ๒๑๙ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หากดำเนินการไม่แล้วเสร็จภายใน ระยะเวลาดังกล่าว ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง ในกรณีที่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่ง…: ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระต้องกำหนดมาตรฐานทางจริยธรรมตามมาตรา 219 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระร่วมกันกำหนดมาตรฐานทางจริยธรรม ขึ้นใช้บังคับแก่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ รวมทั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และหัวหน้าหน่วยงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ และเมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา แล้วให้ใช้บังคับได้ ทั้งนี้ มาตรฐ… ภายในหนึ่งปี ถ้าไม่เสร็จ ตุลาการและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง
- มาตรา 277 นอกจากที่บัญญัติไว้เป็นการเฉพาะในรัฐธรรมนูญนี้ ให้คณะรัฐมนตรีเสนอกฎหมาย เพื่อให้เป็นไปตามมาตรา ๑๙๖ มาตรา ๑๙๘ และมาตรา ๒๔๘ วรรคสาม ต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ ในระหว่างที่ยังไม่มีการปรับปรุงหรือแก้ไขกฎหมายให้เป็นไปตามมาตรา ๑๙๖ มาตรา ๑๙๘ แล…: ครม. ต้องเสนอกฎหมายตามมาตรา 196 การบริหารงานบุคคลเกี่ยวกับผู้พิพากษาศาลยุติธรรมต้องมีความเป็นอิสระ และดำเนินการโดยคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม ซึ่งประกอบด้วยประธานศาลฎีกาเป็นประธาน และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งเป็นข้าราชการตุลาการในแต่ละชั้นศาล และผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งไม่เป็นหรือเคยเป็น ข้าราชการตุลาการ บรรดาที่ได้รั… มาตรา 198 การบริหารงานบุคคลเกี่ยวกับตุลาการศาลปกครองต้องมีความเป็นอิสระ และดำเนินการโดยคณะกรรมการตุลาการศาลปกครองซึ่งประกอบด้วยประธานศาลปกครองสูงสุดเป็นประธาน และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งเป็นตุลาการในศาลปกครอง และผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งไม่เป็นหรือเคยเป็นตุลาการ ในศาลปกครองไม่เกินสองคน บรรดาที่ได้… และมาตรา 248 องค์กรอัยการมีหน้าที่และอำนาจตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญและกฎหมาย พนักงานอัยการมีอิสระในการพิจารณาสั่งคดีและการปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปโดยรวดเร็ว เที่ยงธรรม และปราศจากอคติทั้งปวง และไม่ให้ถือว่าเป็นคำสั่งทางปกครอง การบริหารงานบุคคล การงบประมาณ และการดำเนินการอื่นขององค์กรอัยการให… วรรคสาม ภายในหนึ่งปี ระหว่างนั้นคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม ศาลปกครอง และคณะกรรมการอัยการชุดเดิมทำหน้าที่ไปก่อน และห้ามพนักงานอัยการเป็นกรรมการรัฐวิสาหกิจหรือบริษัทที่แสวงหากำไร หรือเป็นที่ปรึกษาผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
- มาตรา 278 ให้คณะรัฐมนตรีดำเนินการให้หน่วยงานของรัฐที่คณะรัฐมนตรีกำหนดดำเนินการ ให้จัดทำร่างกฎหมายที่จำเป็นตามมาตรา ๕๘ มาตรา ๖๒ และมาตรา ๖๓ ให้แล้วเสร็จและเสนอต่อ สภานิติบัญญัติแห่งชาติภายในสองร้อยสี่สิบวันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ และให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ พิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน…: กฎหมายที่จำเป็นตามมาตรา 58 การดำเนินการใดของรัฐหรือที่รัฐจะอนุญาตให้ผู้ใดดำเนินการ ถ้าการนั้นอาจมี ผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ คุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพ อนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสีย สำคัญอื่นใดของประชาชนหรือชุมชนหรือสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง รัฐต้องดำเนินการให้มีการศึกษา และประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล… มาตรา 62 รัฐต้องรักษาวินัยการเงินการคลังอย่างเคร่งครัดเพื่อให้ฐานะทางการเงินการคลัง ของรัฐมีเสถียรภาพและมั่นคงอย่างยั่งยืนตามกฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ และจัดระบบภาษี ให้เกิดความเป็นธรรมแก่สังคม กฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐอย่างน้อยต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับกรอบการดำเน… และมาตรา 63 รัฐต้องส่งเสริม สนับสนุน และให้ความรู้แก่ประชาชนถึงอันตรายที่เกิดจาก การทุจริตและประพฤติมิชอบทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน และจัดให้มีมาตรการและกลไกที่มีประสิทธิภาพ เพื่อป้องกันและขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบดังกล่าวอย่างเข้มงวด รวมทั้งกลไกในการส่งเสริมให้ประชาชนรวมตัวกันเพื่อมีส่วนร่ว… ต้องเสนอ สนช. ภายใน 240 วัน สนช. พิจารณาภายใน 60 วัน ถ้าหน่วยงานทำไม่ทัน ครม. ต้องสั่งให้หัวหน้าหน่วยงานพ้นจากตำแหน่ง
แบบแผนที่เห็นซ้ำ: เส้นตาย + บทลงโทษที่ตกกับตัวบุคคล (มาตรา 276 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระดำเนินการให้มีมาตรฐานทางจริยธรรม ตามมาตรา ๒๑๙ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หากดำเนินการไม่แล้วเสร็จภายใน ระยะเวลาดังกล่าว ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง ในกรณีที่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่ง… และมาตรา 278 ให้คณะรัฐมนตรีดำเนินการให้หน่วยงานของรัฐที่คณะรัฐมนตรีกำหนดดำเนินการ ให้จัดทำร่างกฎหมายที่จำเป็นตามมาตรา ๕๘ มาตรา ๖๒ และมาตรา ๖๓ ให้แล้วเสร็จและเสนอต่อ สภานิติบัญญัติแห่งชาติภายในสองร้อยสี่สิบวันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ และให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ พิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน…) ผู้ร่างไม่ไว้ใจว่าหน่วยงานจะทำตามเวลาเอง จึงผูกเก้าอี้ของหัวหน้าไว้กับเส้นตาย
สถานะวันนี้: เส้นตายทั้งหมดผ่านไปแล้ว กฎหมายว่าด้วยการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติประกาศในเดือนกรกฎาคม 2560 ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (2561–2580) ประกาศในเดือนตุลาคม 2561 และมาตรฐานทางจริยธรรมตามมาตรา 219 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระร่วมกันกำหนดมาตรฐานทางจริยธรรม ขึ้นใช้บังคับแก่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ รวมทั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และหัวหน้าหน่วยงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ และเมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา แล้วให้ใช้บังคับได้ ทั้งนี้ มาตรฐ… ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อต้นปี 2561 ภายในกรอบหนึ่งปีของมาตรา 276 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระดำเนินการให้มีมาตรฐานทางจริยธรรม ตามมาตรา ๒๑๙ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หากดำเนินการไม่แล้วเสร็จภายใน ระยะเวลาดังกล่าว ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง ในกรณีที่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่ง…
ล้างไพ่ไม่เท่ากัน: กฎหมายลูกกับองค์กรอิสระเดิม
มาตรา 273 ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และผู้ว่าการ ตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติ หน้าที่ต่อไป และเมื่อพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวข้องที่จัดทำขึ้นตามมาตรา ๒๖๗ ใช้บังคับแล้ว การดำรงตำแหน่… ไม่ได้ตัดสินเองว่ากรรมการองค์กรอิสระเดิมจะอยู่ต่อหรือไม่ แต่ส่งเรื่องให้กฎหมายลูกแต่ละฉบับ ผลที่ออกมาไม่เหมือนกัน
- กกต. และ กสม.: กฎหมายลูกให้กรรมการชุดเดิมพ้นจากตำแหน่ง ที่เรียกกันว่า "เซ็ตซีโร่" แล้วสรรหาใหม่
- ผู้ตรวจการแผ่นดิน: ให้อยู่ต่อ ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าบทบัญญัตินี้ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ
- ป.ป.ช.: สนช. ผ่านบทเฉพาะกาลที่ให้กรรมการชุดเดิมอยู่ต่อ แม้บางคนมีคุณสมบัติไม่ตรงกับเกณฑ์ใหม่ และศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าไม่ขัดรัฐธรรมนูญ
ข้อวิจารณ์ตามที่สื่อรายงาน: นายสมชาย ศรีสุทธิยากร กรรมการการเลือกตั้งในขณะนั้น วิจารณ์ว่าเป็นมาตรฐานสองชั้น เพราะ กกต. ถูกล้างไพ่ขณะที่องค์กรอื่น เช่น ศาลรัฐธรรมนูญและ ป.ป.ช. ได้อยู่ต่อ ส่วนนายบรรเจิด สิงคะเนติ อาจารย์คณะนิติศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ให้ความเห็นว่าการล้างไพ่เพียงบางองค์กรเป็นประเด็นที่ต้องทำให้ชัด มิฉะนั้นอาจถูกมองว่าเอื้อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ข้อกังวลของผู้วิจารณ์เรื่อง ป.ป.ช. คือการให้กฎหมายลูกยกเว้นคุณสมบัติที่รัฐธรรมนูญกำหนด อาจเปิดทางให้กฎหมายที่ต่ำกว่าอยู่เหนือกฎหมายสูงสุด
เหตุผลของฝ่ายที่ตัดสิน: สนช. ให้เหตุผลเรื่องผู้ตรวจการแผ่นดินว่าไม่เป็นธรรมกับผู้ที่เพิ่งดำรงตำแหน่งได้ไม่นาน ส่วนการล้างไพ่ กกต. และ กสม. อธิบายว่าเพราะหน้าที่และโครงสร้างขององค์กรเปลี่ยนไปมากตามรัฐธรรมนูญใหม่ นักวิชาการบางคนเห็นว่าถ้ากติกาเปลี่ยนทั้งหมด ควรล้างไพ่ทุกองค์กรเท่ากัน
บทเรียน: เมื่อรัฐธรรมนูญส่งเรื่องต่อให้กฎหมายลูก ผู้ที่เขียนกฎหมายลูกจะกลายเป็นผู้ตัดสินเรื่องสำคัญแทน ต้องตามไปอ่านกฎหมายลูกด้วยเสมอ
— Somchai Srisuthiyakorn (as reported by The Nation, 2017); Banjerd Singkaneti (as reported by iLaw); press criticism of the NACC ruling (The Nation, Bangkok Post, 2018)
แปดปีของนายกรัฐมนตรี นับจากเมื่อไร
มาตรา 158 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินสามสิบห้าคน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามหลักความรับผิดชอบร่วมกัน นายกรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราช… จำกัดให้นายกรัฐมนตรีดำรงตำแหน่งรวมกันไม่เกินแปดปี คำถามในปี 2565 คือ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีมาตั้งแต่ปี 2557 ก่อนรัฐธรรมนูญฉบับนี้ จะครบแปดปีเมื่อไร
คำตอบเกี่ยวกับบทเฉพาะกาลโดยตรง เพราะมาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง… ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารอยู่ "เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้" ฝ่ายหนึ่งจึงตีความว่าเวลาก่อนหน้านั้นต้องนับรวมด้วย
ในเดือนกันยายน 2565 ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าให้เริ่มนับจากวันที่ 6 เมษายน 2560 ซึ่งเป็นวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ไม่ใช่จากปี 2557 เหตุผลหลักคือข้อจำกัดแปดปีเป็นกติกาใหม่ของรัฐธรรมนูญนี้ จึงไม่ควรใช้ย้อนหลังกับช่วงเวลาก่อนรัฐธรรมนูญมีผล ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยชี้ว่ามาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง… ทำให้ ครม. เดิมเป็น ครม. ตามรัฐธรรมนูญนี้แล้ว การไม่นับเวลาก่อนหน้าจึงขัดกับเจตนาที่จะป้องกันการอยู่ในอำนาจยาว
ทำไมผู้เรียนควรรู้: นี่เป็นตัวอย่างว่าบทเฉพาะกาลยังมีผลหลังจากตัวมาตราหมดหน้าที่ไปแล้ว คำถามว่า "นับเวลาอย่างไร" มักซ่อนอยู่ในรอยต่อระหว่างระบบเก่ากับระบบใหม่
มาตรา 279: คำสั่ง คสช. ถูกรับรองให้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ
มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… มีสามส่วน
- ประกาศ คำสั่ง และการกระทำของ คสช. หรือหัวหน้า คสช. ที่ใช้บังคับอยู่ก่อนวันประกาศใช้ หรือที่ออกต่อมาตามมาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว… วรรคสอง ไม่ว่าจะมีผลทางรัฐธรรมนูญ นิติบัญญัติ บริหาร หรือตุลาการ ให้ถือว่าชอบด้วยรัฐธรรมนูญและกฎหมาย และมีผลใช้บังคับต่อไป รวมถึงการปฏิบัติตามคำสั่งเหล่านั้นด้วย
- การยกเลิกหรือแก้ไขคำสั่งเหล่านี้ต้องทำเป็นพระราชบัญญัติ เว้นแต่คำสั่งที่เป็นการใช้อำนาจทางบริหาร ยกเลิกได้ด้วยคำสั่งนายกรัฐมนตรีหรือมติคณะรัฐมนตรี
- การใด ๆ ที่รัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 รับรองไว้แล้วว่าชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้ถือว่าชอบด้วยรัฐธรรมนูญนี้ด้วย
ผลในทางปฏิบัติ: คำสั่งเหล่านี้ไม่หมดอายุไปพร้อม คสช. มันอยู่ต่อจนกว่าจะมีคนยกเลิก และเพราะรัฐธรรมนูญรับรองไว้เอง การท้าทายว่าคำสั่งเหล่านี้ขัดรัฐธรรมนูญจึงทำได้ยากมาก
เหตุการณ์จริง: ก่อน คสช. สิ้นสุดลง หัวหน้า คสช. ออกคำสั่งที่ 9/2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2562 ยกเลิกประกาศและคำสั่งจำนวนหนึ่ง สื่อรายงานจำนวนแตกต่างกันตั้งแต่ราว 66 ถึง 70 ฉบับ รวมถึงการโอนคดีบางประเภทจากศาลทหารกลับไปศาลยุติธรรม แต่ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนและ ICJ ระบุว่าคำสั่งส่วนใหญ่ยังมีผลอยู่หลังจากนั้น
มุมมองสองฝ่าย: ฝ่ายผู้ร่างให้เหตุผลเรื่องความแน่นอนทางกฎหมาย ระบบราชการและเอกชนจำนวนมากทำงานตามคำสั่งเหล่านั้นไปแล้ว ถ้าทุกคำสั่งเสี่ยงถูกเพิกถอน ผู้ที่ปฏิบัติตามโดยสุจริตจะเดือดร้อน ฝ่ายวิจารณ์ เช่น Sripokangkul และ Chambers (2017) มองว่าการรับรองย้อนหลังลักษณะนี้เป็นส่วนหนึ่งของแบบแผนที่ผู้ทำรัฐประหารได้รับความคุ้มกันซ้ำแล้วซ้ำอีก และเสนอให้ยุติแบบแผนนี้
ไทม์ไลน์ของสะพาน และสถานะ
| รัฐธรรมนูญประกาศใช้ มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… | 6 เม.ย. 2560 / 6 Apr 2017 |
| กรธ. ร่างกฎหมายลูกสิบฉบับ มาตรา 267 ให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักร… | ภายใน 240 วัน / within 240 days |
| เลือกตั้งภายในหลังกฎหมายลูกสี่ฉบับมีผล / จัดจริง มาตรา 268 ให้ดำเนินการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญนี้ให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตามมาตรา ๒๖๗ (๑) (๒) (๓) และ (๔) มีผลใช้บังคับแล้ว | 150 วัน / 24 มี.ค. 2562 (24 Mar 2019) |
| สนช. สิ้นสุด (ก่อนรัฐสภาเปิดประชุม) มาตรา 263 ในระหว่างที่ยังไม่มีสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญนี้ ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ยังคงทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภาต่อไป และให้สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันปร… | พ.ค. 2562 / May 2019 — สิ้นสุดแล้ว / ended |
| ที่ประชุมร่วมเลือกนายกรัฐมนตรีครั้งแรก มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… | 5 มิ.ย. 2562 / 5 Jun 2019 |
| ครม. ใหม่เข้ารับหน้าที่ — คสช. และ ครม. เดิมสิ้นสุด มาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง… · มาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว… | 16 ก.ค. 2562 / 16 Jul 2019 — สิ้นสุดแล้ว / ended |
| วุฒิสภาชุดแรก 250 คน (อายุ 5 ปี) มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… · มาตรา 270 นอกจากจะมีหน้าที่และอำนาจตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแล้ว ให้วุฒิสภา ตามมาตรา ๒๖๙ มีหน้าที่และอำนาจติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตามหมวด ๑๖ การปฏิรูปประเทศ และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ ในการนี้ ให้คณะรัฐมนตรี แจ้งความคืบหน้าในการดำเนิน… · มาตรา 271 ในวาระเริ่มแรกภายในอายุของวุฒิสภาตามมาตรา ๒๖๙ การพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรยับยั้งไว้ตามมาตรา ๑๓๗ (๒) หรือ (๓) ให้กระทำ โดยที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา ถ้าร่างพระราชบัญญัตินั้นเกี่ยวกับ (๑) การแก้ไขเพิ่มเติมโทษหรือองค์ประกอบความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการหร… | พ.ค. 2562 – พ.ค. 2567 / May 2019 – May 2024 — สิ้นสุดแล้ว / ended |
| ส.ว. ร่วมเลือกนายกรัฐมนตรี (5 ปีแรก) มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… | สิ้นสุดปี 2567 / ended 2024 |
| วุฒิสภา 200 คนตามมาตรา 107 เข้ารับหน้าที่ มาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… · มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… | ก.ค. 2567 / Jul 2024 |
| คำสั่ง คสช. ที่ยังไม่ถูกยกเลิก มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… | ยังมีผลจนกว่าจะยกเลิก / remain until repealed |
ตัวช่วยจำ: ผูกกับวัน หรือผูกกับเหตุการณ์
แบ่งกลไกในบทเฉพาะกาลเป็นสองกล่อง แล้วจะตอบคำถาม "หมดเมื่อไร" ได้เกือบทุกข้อ
- ผูกกับเหตุการณ์ "ครม. ใหม่เข้ารับหน้าที่": ครม. เดิม (มาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง…) และ คสช. (มาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว…) จำว่า "รัฐบาลใหม่มา คสช. ไป"
- ผูกกับเหตุการณ์ "รัฐสภาชุดใหม่เปิดประชุม": สนช. (มาตรา 263 ในระหว่างที่ยังไม่มีสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญนี้ ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ยังคงทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภาต่อไป และให้สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันปร…)
- ผูกกับเหตุการณ์ "มีกฎหมายใหม่": สภาขับเคลื่อนการปฏิรูป (มาตรา 266 ให้สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศอยู่ปฏิบัติหน้าที่ต่อไปพลางก่อนเพื่อจัดทำ ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ จนกว่าจะมีกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอน การดำเนินการปฏิรูปประเทศที่ตราขึ้นตามมาตรา ๒๕๙ เพื่อประโยชน์ในการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติจ…) องค์กรอิสระเดิม (มาตรา 273 ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และผู้ว่าการ ตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติ หน้าที่ต่อไป และเมื่อพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวข้องที่จัดทำขึ้นตามมาตรา ๒๖๗ ใช้บังคับแล้ว การดำรงตำแหน่…)
- ผูกกับตัวเลขห้าปี: วุฒิสภาชุดแรกและอำนาจตามมาตรา 270 นอกจากจะมีหน้าที่และอำนาจตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแล้ว ให้วุฒิสภา ตามมาตรา ๒๖๙ มีหน้าที่และอำนาจติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตามหมวด ๑๖ การปฏิรูปประเทศ และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ ในการนี้ ให้คณะรัฐมนตรี แจ้งความคืบหน้าในการดำเนิน… มาตรา 271 ในวาระเริ่มแรกภายในอายุของวุฒิสภาตามมาตรา ๒๖๙ การพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรยับยั้งไว้ตามมาตรา ๑๓๗ (๒) หรือ (๓) ให้กระทำ โดยที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา ถ้าร่างพระราชบัญญัตินั้นเกี่ยวกับ (๑) การแก้ไขเพิ่มเติมโทษหรือองค์ประกอบความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการหร… (มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่…) และการเลือกนายกรัฐมนตรีในที่ประชุมร่วม (มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน…)
- ผูกกับจำนวนวัน: 90 (ลาออกจาก สนช. เพื่อลงสมัคร) 120 (กฎหมายยุทธศาสตร์ชาติ) 150 (เลือกตั้ง) 180 (กสทช.) 240 (กฎหมายลูก และกฎหมายตามมาตรา 278 ให้คณะรัฐมนตรีดำเนินการให้หน่วยงานของรัฐที่คณะรัฐมนตรีกำหนดดำเนินการ ให้จัดทำร่างกฎหมายที่จำเป็นตามมาตรา ๕๘ มาตรา ๖๒ และมาตรา ๖๓ ให้แล้วเสร็จและเสนอต่อ สภานิติบัญญัติแห่งชาติภายในสองร้อยสี่สิบวันนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ และให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ พิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน…) และหนึ่งปี (จริยธรรม กฎหมายตุลาการ)
- ไม่มีวันหมดอายุในตัว: มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… คำสั่ง คสช. อยู่จนกว่าจะถูกยกเลิก
ลำดับจำนวนวันจำง่าย: 90 → 120 → 150 → 180 → 240 เพิ่มทีละ 30 จนถึง 180 แล้วกระโดดไป 240
ทดสอบตัวเอง
คสช. สิ้นสุดลงเมื่อไร และผูกกับเหตุการณ์ใด
เมื่อคณะรัฐมนตรีชุดใหม่หลังการเลือกตั้งครั้งแรกเข้ารับหน้าที่ คือ 16 กรกฎาคม 2562
มาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว…วุฒิสภาชุดแรกมีกี่คน มาจากไหน และอายุเท่าไร
250 คน พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่ คสช. ถวายคำแนะนำ: 50 จากการเลือกกันเอง 194 จากคณะกรรมการสรรหา 6 โดยตำแหน่ง อายุห้าปี
มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่…ช่วงมาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… ใช้บังคับ ต้องได้กี่เสียงจึงเป็นนายกรัฐมนตรี เมื่อสภาเต็ม
เกินครึ่งของสมาชิกสองสภา คือ 376 จาก 750
มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… · มาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ…ถ้าเลือกนายกฯ จากบัญชีของพรรคไม่ได้ในช่วงห้าปีแรก ต้องทำอย่างไร
สมาชิกสองสภาไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งเข้าชื่อขอยกเว้น และรัฐสภามีมติไม่น้อยกว่าสองในสาม จึงเสนอชื่อนอกบัญชีได้
มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน… · มาตรา 88 ในการเลือกตั้งทั่วไป ให้พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งแจ้งรายชื่อบุคคล ซึ่งพรรคการเมืองนั้นมีมติว่าจะเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ไม่เกินสามรายชื่อต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งก่อนปิดการรับสมัครรับเลือกตั้ง และให้คณะกรรมการ การเลือกต…ถ้าศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระไม่ออกมาตรฐานจริยธรรมภายในหนึ่งปี จะเป็นอย่างไร
ตุลาการและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง และชุดใหม่ต้องทำให้เสร็จในหนึ่งปีนับแต่เข้ารับหน้าที่
มาตรา 276 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระดำเนินการให้มีมาตรฐานทางจริยธรรม ตามมาตรา ๒๑๙ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หากดำเนินการไม่แล้วเสร็จภายใน ระยะเวลาดังกล่าว ให้ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นจากตำแหน่ง ในกรณีที่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่ง… · มาตรา 219 ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระร่วมกันกำหนดมาตรฐานทางจริยธรรม ขึ้นใช้บังคับแก่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ รวมทั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และหัวหน้าหน่วยงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ และเมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา แล้วให้ใช้บังคับได้ ทั้งนี้ มาตรฐ…จะยกเลิกคำสั่ง คสช. ที่ยังมีผลได้อย่างไร
โดยพระราชบัญญัติ เว้นแต่คำสั่งที่เป็นการใช้อำนาจทางบริหาร ยกเลิกได้ด้วยคำสั่งนายกรัฐมนตรีหรือมติคณะรัฐมนตรี
มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง…การเลือกตั้งครั้งแรกต้องจัดภายในกี่วัน และนับจากอะไร
150 วัน นับจากวันที่กฎหมายลูกสี่ฉบับ (ส.ส. ส.ว. กกต. พรรคการเมือง) มีผลใช้บังคับ
มาตรา 268 ให้ดำเนินการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญนี้ให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตามมาตรา ๒๖๗ (๑) (๒) (๓) และ (๔) มีผลใช้บังคับแล้ว · มาตรา 267 ให้คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑) พุทธศักราช ๒๕๕๘ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักร…ศาลรัฐธรรมนูญปี 2565 ให้นับแปดปีของพลเอกประยุทธ์จากวันใด
6 เมษายน 2560 วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ
มาตรา 158 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินสามสิบห้าคน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามหลักความรับผิดชอบร่วมกัน นายกรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราช… · มาตรา 264 ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ และให้นำความในมาตรา ๒๖๓ วรรคสาม มาใช้บังคับแก่ การดำรงตำแหน่ง…- Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560, as amended B.E. 2564 (Thai text)
- Apipol Sae-Tung, 'Juridification, Legitimacy, and Authoritarian Survival in Thai Politics from the 2014 Military Coup', Asian Review 38(1) (2025)
- Siwach Sripokangkul and Paul Chambers, 'Returning Soldiers to the Barracks: Military Reform as the Crucial First Step in Democratising Thailand', Pertanika J. Soc. Sci. & Hum. 25(1) (2017)
- Thai Lawyers for Human Rights (TLHR) and International Commission of Jurists (ICJ) reporting on NCPO Order 9/2562 (2019, 2024)
- Bangkok Post and The Nation reporting on the 'set zero' provisions of the 2017 organic laws (2017–2018)
- Press reports of the parliamentary PM votes of 5 June 2019, 13 July 2023 and 22 August 2023 (Khaosod English, Bangkok Post, The Diplomat)
คู่มือนี้เป็นสื่อการเรียน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก ข้อวิจารณ์เป็นความเห็นของผู้ที่ระบุชื่อ ไม่ใช่ข้อสรุปของแอป