เตรียมสอบและตอบข้อสอบรัฐธรรมนูญ
ในห้องสอบ คุณจะไม่มีเวลาไล่นึก 279 มาตรา แต่คุณมีเวลาพอจะถามสี่คำถาม ใครทำ ทำอะไร ใช้เสียงเท่าไร ภายในกี่วัน บทนี้คือวิธีฝึกให้สี่คำถามนั้นกลายเป็นนิสัย พร้อมแผ่นสรุปตัวเลขทั้งฉบับและกับดักที่พบบ่อย
ในบทนี้
- เริ่มจากโครง ไม่ใช่จากหน้าแรก
- แผนเตรียมสอบสี่สัปดาห์
- อ่านคำถามให้ถูกก่อนอ่านตัวเลือก
- วิธีตัดตัวเลือกด้วยตรรกะ
- ตัวอย่างที่ 1: การแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี
- ตัวอย่างที่ 2: คำนวณเสียงให้ถูก
- ตัวอย่างที่ 3: เรื่องใดต้องทำประชามติ
- ตัวอย่างที่ 4: “ต้อง” กับ “พึง”
- ข้อสอบอัตนัย: กรอบตอบสี่ขั้น
- ตัวอย่างอัตนัย: กฎกระทรวงจำกัดการชุมนุม
- แผ่นสรุป 1: องค์ประกอบและวาระ
- แผ่นสรุป 2: เสียงที่ต้องใช้
- แผ่นสรุป 3: นาฬิกา
- แผ่นจำแบบมีเหตุผล
- กับดักที่ 1: มาตรา 83 มาตรา 86 และมาตรา 91 ถูกแก้แล้ว
- กับดักที่ 2: บทเฉพาะกาลที่หมดเวลาแล้ว
- กับดักที่ 3: “พึง” กับ “ต้อง” และคำที่หน้าตาคล้ายกัน
- กับดักที่ 4: คำถามเรื่องเวลา คือคำถามเรื่องจุดเริ่มนับ
- เมื่อจำไม่ได้จริง ๆ
- ทดสอบตัวเอง
เริ่มจากโครง ไม่ใช่จากหน้าแรก
คนส่วนใหญ่เตรียมสอบรัฐธรรมนูญด้วยการอ่านจากมาตรา 1 ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียว จะแบ่งแยกมิได้ ไปถึงมาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… พอถึงหมวด 7 ก็ลืมหมวด 2 ไปแล้ว ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความจำ แต่อยู่ที่ไม่มีที่แขวนข้อมูล
ลองเปรียบกับการย้ายเข้าบ้านใหม่ ถ้าเทของทั้งหมดลงกลางห้อง หาอะไรก็ไม่เจอ ถ้าติดตั้งตู้และลิ้นชักก่อน แล้วค่อยใส่ของตามหมวด หาอะไรก็เจอในไม่กี่วินาที
ตู้ของรัฐธรรมนูญคือแผนที่ 16 หมวดกับบทเฉพาะกาล (ดูบทที่ 1) ลิ้นชักคือแบบแผนที่ซ้ำ ๆ แม่แบบองค์กรอิสระ ฐานการนับเสียง นาฬิกาของแต่ละขั้น และการหมดอายุของบทเฉพาะกาล ติดตั้งตู้กับลิ้นชักให้เสร็จก่อน แล้วรายละเอียดจะมีที่อยู่
แผนเตรียมสอบสี่สัปดาห์
แผนนี้ใช้เวลาวันละประมาณหนึ่งถึงสองชั่วโมง ปรับให้ยาวหรือสั้นได้ตามเวลาที่มี
สัปดาห์ที่ 1 โครงและหลัก - อ่านบทที่ 1 และบทที่ 2 ของคู่มือนี้ - วาดแผนที่ 16 หมวดจากความจำให้ได้ในหน้าเดียว ทำซ้ำทุกวันจนไม่ต้องเปิดดู - อ่านมาตรา 1 ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียว จะแบ่งแยกมิได้ ถึงมาตรา 5 รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับ หรือการกระทำใด ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระทำนั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้ เมื่อไม่มีบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้บังคับแก่กรณีใด ให้กระทำการนั้นหรือวินิจฉัยกรณีนั้น ไปตามประเพณีการปกครองประเทศไทยใ… และมาตรา 255 การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญที่เป็นการเปลี่ยนแปลงการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือเปลี่ยนแปลงรูปแบบของรัฐ จะกระทำมิได้ ถึงมาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… จากตัวบทจริง
สัปดาห์ที่ 2 องค์กรและอำนาจ - รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล ศาลรัฐธรรมนูญ องค์กรอิสระ - สำหรับทุกองค์กร เขียนให้ได้ว่า มาจากไหน กี่คน วาระเท่าไร พ้นอย่างไร ใครคุม
สัปดาห์ที่ 3 ตัวเลขและขั้นตอน - ใช้แผ่นสรุปในบทนี้ ทดสอบตัวเองแบบปิดคำตอบ - สำหรับตัวเลขที่ตอบผิด ให้หาเหตุผลว่าทำไมตัวเลขนั้นจึงเป็นแบบนั้น การรู้เหตุผลช่วยให้จำได้นานกว่าการท่อง
สัปดาห์ที่ 4 ฝึกทำข้อสอบและสมุดจดข้อผิด - ทำข้อสอบจับเวลา แล้วจดทุกข้อที่ผิดลงสมุด แยกว่าผิดเพราะไม่รู้ อ่านโจทย์พลาด หรือติดกับดัก - ทบทวนสมุดข้อผิดทุกวันก่อนนอน
สองหลักที่ใช้ทั้งเดือน ทดสอบตัวเองดีกว่าอ่านซ้ำ เพราะการดึงความจำออกมาคือการฝึกความจำ และทบทวนแบบเว้นระยะ วันนี้ พรุ่งนี้ สามวันข้างหน้า หนึ่งสัปดาห์ข้างหน้า ดีกว่าอ่านรวดเดียวสามชั่วโมง
อ่านคำถามให้ถูกก่อนอ่านตัวเลือก
คะแนนจำนวนมากหายไปไม่ใช่เพราะไม่รู้ แต่เพราะอ่านคำถามเร็วเกินไป ก่อนดูตัวเลือก ให้ขีดเส้นใต้คำต่อไปนี้ในคำถาม - “ข้อใดไม่ถูกต้อง” “ข้อใดกล่าวผิด” “ยกเว้น”: คุณกำลังหาข้อผิดหนึ่งข้อ สามข้อที่เหลือถูก ให้เขียนตัว “ผ” ไว้ข้างคำถามเพื่อเตือนตัวเอง - “ข้อใดถูกต้องที่สุด”: อาจมีหลายข้อที่ถูกบางส่วน ให้เลือกข้อที่ครบที่สุดและแม่นตามตัวบทที่สุด - “ตามรัฐธรรมนูญ” “ในปัจจุบัน”: ตัดคำตอบที่มาจากกฎหมายอื่น หรือจากบทเฉพาะกาลที่หมดอายุแล้ว - คำเด็ดขาด “ทุกกรณี” “เท่านั้น” “ห้ามโดยเด็ดขาด”: รัฐธรรมนูญมีข้อยกเว้นบ่อย ตัวเลือกที่มีคำเด็ดขาดผิดบ่อยกว่าถูก แต่ไม่เสมอ ตรวจกับตัวบท - คำบังคับกับคำเปิด “ต้อง” “มิได้” เทียบกับ “อาจ” “ก็ได้” “พึง”: ตัวเลือกที่เปลี่ยน “ก็ได้” เป็น “ต้อง” คือกับดักคลาสสิก เช่น มาตรา 16 ในเมื่อพระมหากษัตริย์จะไม่ประทับอยู่ในราชอาณาจักร หรือจะทรงบริหาร พระราชภาระไม่ได้ด้วยเหตุใดก็ตาม จะทรงแต่งตั้งบุคคลคนหนึ่งหรือหลายคนเป็นคณะขึ้น ให้เป็น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์หรือไม่ก็ได้ และในกรณีที่ทรงแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ให้ประธานรัฐสภาเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรม… ใช้คำว่า “จะทรงแต่งตั้ง…หรือไม่ก็ได้”
นิสัยเล็ก ๆ ที่ได้ผล อ่านคำถาม แล้วตอบในหัวก่อนดูตัวเลือก ถ้าคำตอบในหัวตรงกับตัวเลือกใด ความมั่นใจจะสูงกว่าการให้ตัวเลือกชี้นำคุณ
วิธีตัดตัวเลือกด้วยตรรกะ
เมื่อไม่แน่ใจ อย่าเดา ให้ตัดตามลำดับนี้ - ขั้นที่ 1 ตัดสิ่งที่ผิดรูปแบบ: องค์กรที่ไม่ได้มาจากประชาชนโดยตรงไม่มีอำนาจลงมติไม่ไว้วางใจ อำนาจนี้เป็นของ ส.ส. (มาตรา 151 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรี เป็นรายบุคคลหรือทั้งคณะ เมื่อได้มีการเสนอญัตติตามวรรคหนึ่งแล้ว จะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่จะมี การ…) แต่ระวัง ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้ความเป็นรัฐมนตรีของนายกฯ สิ้นสุดลงได้ (มาตรา 170 ความเป็นรัฐมนตรีสิ้นสุดลงเฉพาะตัว เมื่อ (๑) ตาย (๒) ลาออก (๓) สภาผู้แทนราษฎรมีมติไม่ไว้วางใจ (๔) ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ (๕) กระทำการอันเป็นการต้องห้ามตามมาตรา ๑๘๖ หรือมาตรา ๑๘๗ (๖) มีพระบรมราชโองการให้พ้นจากความเป็นรัฐมนตรีตามมาตรา ๑๗๑ นอกจากเหตุที่ทำให้ความ… ประกอบมาตรา 82 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภา จำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบ ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของแต่ละสภา มีสิทธิเข้าชื่อร้องต่อประธานแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิก ว่าสมาชิกภาพของสมาชิกคนใดคนหนึ่งแห่งสภานั้นสิ้นสุดลงตามมาตรา ๑๐๑ (๓) (๕) (๖) (๗) (๘) (๙) (๑๐) หรือ (๑๒) หรือมาตรา ๑๑๑ …) ศาลไม่เป็นผู้เสนอกฎหมายต่อสภา (แต่บางกรณีเสนอแนะผ่านคณะรัฐมนตรีได้ เช่นมาตรา 131 ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญจะเสนอได้ก็แต่โดย (๑) คณะรัฐมนตรี โดยข้อเสนอแนะของศาลฎีกา ศาลรัฐธรรมนูญ หรือองค์กรอิสระที่เกี่ยวข้อง (๒) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของสภาผู้แทนราษฎร) องค์กรอิสระไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง - ขั้นที่ 2 ตัดสิ่งที่ผิดสัดส่วน: การตัดสินขั้นสุดท้ายในเรื่องที่ย้อนกลับยาก (วาระที่หนึ่งและวาระที่สามของการแก้รัฐธรรมนูญ ประกาศสงคราม ยืนยันร่างที่ไม่ได้พระราชทานคืน) ไม่ใช้เสียงข้างมากธรรมดา แต่วาระที่สองของการแก้รัฐธรรมนูญใช้เสียงข้างมาก (มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… (4)) - ขั้นที่ 3 ตัดสิ่งที่ผิดเวลา: ตัวเลือกที่พูดถึงวุฒิสภา 250 คน หรือการเลือกนายกฯ ในที่ประชุมร่วมสองสภา เป็นอดีตแล้ว - ขั้นที่ 4 ตัดสิ่งที่ผิดฐาน: “ของผู้มาประชุม” กับ “ของสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่” “มากกว่ากึ่งหนึ่ง” กับ “ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง” - ขั้นที่ 5 ถ้ายังเหลือสองข้อ ให้ถามว่า “กลไกนี้แก้ปัญหาอะไร” แล้วเลือกข้อที่แก้ปัญหานั้นได้จริง
วิธีนี้ไม่ได้แทนการรู้ตัวบท แต่มักตัดได้สองข้อก่อนที่คุณจะต้องนึกถึงมาตรา
ตัวอย่างที่ 1: การแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี
คำถาม: ข้อใดไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการให้ความเห็นชอบบุคคลเป็นนายกรัฐมนตรีในปัจจุบัน - ก. ผู้ได้รับการเสนอชื่อต้องมีชื่ออยู่ในบัญชีที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ก่อนการเลือกตั้ง - ข. การเสนอชื่อต้องมี ส.ส. รับรองไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ - ค. การลงมติเห็นชอบให้ใช้วิธีลงคะแนนลับ เพื่อให้สมาชิกเป็นอิสระจากแรงกดดัน - ง. ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้ง
เดินตามวิธี - คำถามถาม “ไม่ถูกต้อง” และ “ในปัจจุบัน” ขีดเส้นใต้ทั้งสองคำ - ข้อ ก ตรงกับมาตรา 88 ในการเลือกตั้งทั่วไป ให้พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งแจ้งรายชื่อบุคคล ซึ่งพรรคการเมืองนั้นมีมติว่าจะเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ไม่เกินสามรายชื่อต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งก่อนปิดการรับสมัครรับเลือกตั้ง และให้คณะกรรมการ การเลือกต… และมาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… วรรคหนึ่ง - ข้อ ข ตรงกับมาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… วรรคสอง - ข้อ ง ตรงกับมาตรา 158 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินสามสิบห้าคน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามหลักความรับผิดชอบร่วมกัน นายกรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราช… วรรคสาม ใช้หลัก “ใครส่งเรื่อง คนนั้นรับสนอง” สภาเป็นผู้เลือก ประธานสภาจึงรับสนอง - ข้อ ค ฟังดูมีเหตุผล แต่มาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… วรรคสามกำหนดให้ลงคะแนน “โดยเปิดเผย” ตรรกะคือ การเลือกหัวหน้ารัฐบาลต้องตรวจสอบได้ว่าผู้แทนของคุณเลือกใคร
คำตอบ: ค
บทเรียน: ตัวเลือกผิดที่อันตรายที่สุดคือตัวเลือกที่แนบเหตุผลที่ฟังดูดีมาด้วย อย่าให้เหตุผลในตัวเลือกพาคุณไป ให้ตรวจกับตัวบท
ตัวอย่างที่ 2: คำนวณเสียงให้ถูก
คำถาม: สภาผู้แทนราษฎรมีสมาชิกเท่าที่มีอยู่ 496 คน เนื่องจากมีที่นั่งว่าง ฝ่ายค้านต้องมี ส.ส. เข้าชื่ออย่างน้อยกี่คนจึงจะยื่นญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจได้ และมติไม่ไว้วางใจต้องมีเสียงอย่างน้อยเท่าไร
เดินตามวิธี - ฐานคือ “จำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่” จึงใช้ 496 ไม่ใช่ 500 (มาตรา 151 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรี เป็นรายบุคคลหรือทั้งคณะ เมื่อได้มีการเสนอญัตติตามวรรคหนึ่งแล้ว จะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่จะมี การ…) - ผู้เข้าชื่อ “ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้า” 496 ÷ 5 = 99.2 คนเป็นจำนวนเต็ม จึงต้องปัดขึ้นเป็น 100 คน เพราะ 99 คนน้อยกว่าหนึ่งในห้า - มติ “มากกว่ากึ่งหนึ่ง” กึ่งหนึ่งของ 496 คือ 248 “มากกว่า” จึงต้องเป็น 249 เสียงขึ้นไป
คำตอบ: 100 คน และ 249 เสียง
บทเรียน: “ไม่น้อยกว่า” รวมตัวเลขนั้น “มากกว่า” ไม่รวม และเมื่อผลหารมีเศษ ให้ปัดขึ้นเสมอ เพราะคนครึ่งคนไม่มี
ตัวอย่างที่ 3: เรื่องใดต้องทำประชามติ
คำถาม: ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญในเรื่องใดต่อไปนี้ ไม่ต้องจัดให้มีการออกเสียงประชามติก่อนนำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย - ก. แก้ไขคุณสมบัติของรัฐมนตรี - ข. แก้ไขหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการการเลือกตั้ง - ค. แก้ไขจำนวน ส.ส. แบบแบ่งเขตและบัญชีรายชื่อ - ง. แก้ไขบทบัญญัติในหมวด 15 ว่าด้วยการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ
เดินตามวิธี: มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… (8) ระบุเรื่องที่ต้องทำประชามติ คือ หมวด 1 หมวด 2 หมวด 15 เรื่องคุณสมบัติหรือลักษณะต้องห้ามของผู้ดำรงตำแหน่ง เรื่องหน้าที่หรืออำนาจของศาลหรือองค์กรอิสระ และเรื่องที่ทำให้ศาลหรือองค์กรอิสระปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้ - ข้อ ก เป็นเรื่องคุณสมบัติ ต้องทำประชามติ - ข้อ ข เป็นเรื่องอำนาจขององค์กรอิสระ ต้องทำประชามติ - ข้อ ง เป็นหมวด 15 ต้องทำประชามติ - ข้อ ค เรื่องระบบเลือกตั้งไม่อยู่ในรายการ
คำตอบ: ค
หลักฐานจริงช่วยยืนยัน การแก้มาตรา 83 สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวนห้าร้อยคน โดยเป็นสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวน สี่ร้อยคน และสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้ใช้วิธีออกเสียงลงคะแนน โดยตรงและลับ โดยให้ใช้บัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู… มาตรา 86 การกำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ แต่ละจังหวัดจะพึงมีและการแบ่งเขตเลือกตั้ง ให้ดำเนินการตามวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้ใช้จำนวนราษฎรทั้งประเทศตามหลักฐานการทะเบียน ราษฎรที่ประกาศในปีสุดท้ายก่อนปีที่มีการเลือกตั้ง เฉลี่ยด้วยจำนวนสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรสี่ร้อยคน จำนวนที่ได้รับให้ถือ… และมาตรา 91 การคำนวณสัดส่วนผู้สมัครรับเลือกตั้งตามบัญชี รายชื่อของแต่ละพรรคการเมืองที่จะได้รับเลือกตั้ง ให้นำคะแนนที่แต่ละ พรรคการเมืองได้รับการเลือกตั้งมารวมกันทั้งประเทศแล้วคำนวณเพื่อแบ่ง จำนวนผู้ที่จะได้รับเลือกของแต่ละพรรคการเมือง เป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กัน โดยตรงกับจำนวนคะแนนรวมข้างต้น โ… ในปี 2564 ซึ่งเปลี่ยนระบบเลือกตั้ง มีผลใช้บังคับโดยไม่ได้มีการทำประชามติ
ตรรกะช่วยจำ: รายการในมาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… (8) คือ “กติกาของกรรมการ” ทั้งหมด รากฐานของรัฐ ประมุข วิธีแก้กติกา ใครมีสิทธิลงสนาม และอำนาจของผู้ตัดสิน ส่วนวิธีนับคะแนนเลือกตั้งเป็นรายละเอียดของเกม
ตัวอย่างที่ 4: “ต้อง” กับ “พึง”
คำถาม: ข้อใดเป็นเรื่องที่ประชาชนและชุมชนมีสิทธิติดตาม เร่งรัด และฟ้องร้องหน่วยงานของรัฐ เพื่อให้ได้รับประโยชน์ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายบัญญัติ - ก. การจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ - ข. การเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว - ค. การจัดให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปีโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย - ง. การส่งเสริมการกีฬาให้ไปสู่ความเป็นเลิศ
เดินตามวิธี: สิทธิติดตาม เร่งรัด และฟ้องร้อง มาจากมาตรา 51 การใดที่รัฐธรรมนูญบัญญัติให้เป็นหน้าที่ของรัฐตามหมวดนี้ ถ้าการนั้น เป็นการทำเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนโดยตรง ย่อมเป็นสิทธิของประชาชนและชุมชนที่จะติดตาม และเร่งรัดให้รัฐดำเนินการ รวมตลอดทั้งฟ้องร้องหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง เพื่อจัดให้ประชาชน หรือชุมชนได้รับประโยชน์นั้นตามหล… ซึ่งใช้กับหน้าที่ของรัฐตามหมวด 5 เท่านั้น ส่วนหมวด 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ เป็น “แนวทาง” ในการตรากฎหมายและกำหนดนโยบาย (มาตรา 64 บทบัญญัติในหมวดนี้เป็นแนวทางให้รัฐดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบาย ในการบริหารราชการแผ่นดิน) - ข้อ ก มาจากมาตรา 65 รัฐพึงจัดให้มียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกันเพื่อให้เกิดเป็น พลังผลักดันร่วมกันไปสู่เป้าหมายดังกล่าว การจัดทำ การกำหนดเป้าหมาย ระยะเวลาที่จะบรรลุเป้าหมาย และสาระที่พึงมีในยุทธศาสต… ในหมวด 6 ใช้คำว่า “รัฐพึง” - ข้อ ข และ ข้อ ง มาจากมาตรา 71 รัฐพึงเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวอันเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่สำคัญ ของสังคม จัดให้ประชาชนมีที่อยู่อาศัยอย่างเหมาะสม ส่งเสริมและพัฒนาการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อให้ ประชาชนมีสุขภาพที่แข็งแรงและมีจิตใจเข้มแข็ง รวมตลอดทั้งส่งเสริมและพัฒนาการกีฬาให้ไปสู่ความเป็นเลิศ และเกิดประโยชน์ส… ในหมวด 6 ใช้คำว่า “รัฐพึง” - ข้อ ค มาจากมาตรา 54 รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย รัฐต้องดำเนินการให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษาตามวรรคหนึ่ง เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โ… ในหมวด 5 ใช้คำว่า “รัฐต้อง”
คำตอบ: ค
ทางลัด: ถ้าจำไม่ได้ว่ามาตราอยู่หมวดไหน ให้ดูคำกริยา “ต้อง” มักเป็นหมวด 5 “พึง” มักเป็นหมวด 6 ข้อควรระวังคือยุทธศาสตร์ชาติ แม้มาตรา 65 รัฐพึงจัดให้มียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกันเพื่อให้เกิดเป็น พลังผลักดันร่วมกันไปสู่เป้าหมายดังกล่าว การจัดทำ การกำหนดเป้าหมาย ระยะเวลาที่จะบรรลุเป้าหมาย และสาระที่พึงมีในยุทธศาสต… จะเริ่มด้วย “พึง” แต่เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ และมาตรา 162 คณะรัฐมนตรีที่จะเข้าบริหารราชการแผ่นดินต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ซึ่งต้องสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ และต้องชี้แจงแหล่งที่มา ของรายได้ที่จะนำมาใช้จ่ายในการดำเนินนโยบาย โดยไม่มีการลงมติความไว้วางใจ ทั้งนี้ ภายในสิบห้าวัน นับแต่วันเข้ารับหน้าที่ ก่อนแถ… กำหนดให้นโยบายของคณะรัฐมนตรีต้องสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ
ข้อสอบอัตนัย: กรอบตอบสี่ขั้น
ข้อสอบอัตนัยในสนามเนติบัณฑิต ผู้ช่วยผู้พิพากษา อัยการ และข้าราชการระดับสูง ให้คะแนนกับโครงของเหตุผล มากกว่าความยาว ใช้สี่ขั้นนี้ทุกครั้ง
ขั้นที่ 1 วางหลักและบทบัญญัติ บอกหลักกฎหมายที่ใช้ และอ้างมาตราให้ตรง ถ้าเป็นกฎหมายอื่นนอกรัฐธรรมนูญ ให้ระบุชื่อกฎหมาย ผู้ตรวจจะดูว่าคุณเลือกหลักถูกตัวตั้งแต่ประโยคแรกหรือไม่
ขั้นที่ 2 ปรับหลักเข้ากับข้อเท็จจริง ไล่ทีละเงื่อนไข ใครมีอำนาจ เงื่อนไขครบหรือไม่ เวลายังไม่พ้นหรือไม่ ใช้ถ้อยคำในโจทย์ ถ้าข้อเท็จจริงขาดไป ให้บอกว่าขาดอะไร และคำตอบจะเปลี่ยนอย่างไรในแต่ละกรณี
ขั้นที่ 3 บริบทเชิงระบบหรือเชิงวิจารณ์ ใช้เฉพาะเมื่อโจทย์ขอให้วิเคราะห์หรือวิจารณ์ อธิบายว่าทำไมระบบออกแบบแบบนี้ และถ้ามีข้อโต้แย้ง ให้ระบุว่าใครเสนอ วางเหตุผลของทั้งสองฝ่ายคู่กัน
ขั้นที่ 4 สรุป ตอบคำถามที่โจทย์ถามตรง ๆ ในหนึ่งถึงสองประโยค เช่น “ผู้ตรวจการแผ่นดินไม่อาจเสนอเรื่องนี้ต่อศาลรัฐธรรมนูญได้ แต่เสนอต่อศาลปกครองได้” ห้ามจบด้วยคำว่า “ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง” โดยไม่บอกว่าขึ้นอยู่กับอะไร
ตัวอย่างอัตนัย: กฎกระทรวงจำกัดการชุมนุม
โจทย์: นาย ก. เห็นว่ากฎกระทรวงฉบับหนึ่งซึ่งออกตามพระราชบัญญัติที่ให้อำนาจไว้ กำหนดเงื่อนไขการชุมนุมสาธารณะเข้มงวดเกินไปจนแทบชุมนุมไม่ได้ นาย ก. จึงร้องเรียนต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน ขอให้เสนอกฎกระทรวงนั้นต่อศาลรัฐธรรมนูญ ให้วินิจฉัยว่าผู้ตรวจการแผ่นดินทำตามคำขอได้หรือไม่ และนาย ก. มีช่องทางใดบ้าง
ขั้นที่ 1 หลักและบทบัญญัติ - มาตรา 44 บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ การจำกัดเสรีภาพตามวรรคหนึ่งจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ที่ตราขึ้นเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐ ความปลอดภัยสาธารณะ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี ของประชาชน หรือเพื่อคุ้มครองสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอื่น รับรองเสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ การจำกัดทำได้เฉพาะโดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อเหตุที่ระบุไว้ - มาตรา 26 การตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้องเป็นไป ตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติเงื่อนไขไว้ กฎหมายดังกล่าว ต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุ และจะกระทบต่อศักดิ์ศรีความเป็นม… กฎหมายที่จำกัดสิทธิต้องไม่ขัดหลักนิติธรรม ไม่จำกัดเกินสมควรแก่เหตุ และต้องใช้เป็นการทั่วไป - มาตรา 231 ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๒๓๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้เมื่อเห็นว่ามีกรณี ดังต่อไปนี้ (๑) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่อง พร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชัก… แยกทางของผู้ตรวจการแผ่นดินเป็นสองทาง (1) บทบัญญัติแห่งกฎหมายที่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ เสนอต่อศาลรัฐธรรมนูญ (2) กฎ คำสั่ง หรือการกระทำอื่นของหน่วยงานของรัฐ เสนอต่อศาลปกครอง พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. 2560 วางหลักเดียวกัน - มาตรา 213 บุคคลซึ่งถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญคุ้มครองไว้มีสิทธิยื่นคำร้อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อมีคำวินิจฉัยว่าการกระทำนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ บุคคลที่ถูกละเมิดสิทธิมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ตามหลักเกณฑ์ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 ซึ่งกำหนดให้ยื่นต่อผู้ตรวจการแผ่นดินก่อน ภายใน 90 วันนับแต่รู้หรือควรรู้ถึงการละเมิด (เว้นแต่การละเมิดยังคงมีอยู่) ถ้าการละเมิดเกิดจากบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ผู้ตรวจการแผ่นดินต้องยื่นต่อศาลภายใน 60 วันนับแต่ได้รับคำร้อง หากผู้ตรวจการแผ่นดินไม่ยื่นต่อศาล ผู้ร้องจึงยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญโดยตรงได้ตามเงื่อนไขของกฎหมายนั้น และกฎหมายนั้นยังตัดบางกรณีออก เช่น เรื่องที่กฎหมายกำหนดขั้นตอนไว้เฉพาะแต่ยังไม่ได้ดำเนินการให้ครบ หรือเรื่องที่อยู่ระหว่างพิจารณาหรือมีคำพิพากษาของศาลอื่นแล้ว
ขั้นที่ 2 ปรับเข้ากับข้อเท็จจริง - กฎกระทรวงเป็น “กฎ” ที่ฝ่ายบริหารออกโดยอาศัยอำนาจของพระราชบัญญัติ ไม่ใช่ “บทบัญญัติแห่งกฎหมาย” ในระดับพระราชบัญญัติ - ผู้ตรวจการแผ่นดินจึงเสนอกฎกระทรวงนี้ต่อศาลรัฐธรรมนูญตามมาตรา 231 ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๒๓๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้เมื่อเห็นว่ามีกรณี ดังต่อไปนี้ (๑) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่อง พร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชัก… (1) ไม่ได้ แต่ถ้าเห็นว่ามีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย เสนอต่อศาลปกครองได้ตามมาตรา 231 ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๒๓๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้เมื่อเห็นว่ามีกรณี ดังต่อไปนี้ (๑) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่อง พร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชัก… (2) - ถ้าข้อเท็จจริงชี้ว่าต้นเหตุอยู่ที่ตัวพระราชบัญญัติแม่บทเอง เช่น พระราชบัญญัติให้อำนาจกว้างจนเกินกรอบมาตรา 44 บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ การจำกัดเสรีภาพตามวรรคหนึ่งจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ที่ตราขึ้นเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐ ความปลอดภัยสาธารณะ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี ของประชาชน หรือเพื่อคุ้มครองสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอื่น และมาตรา 26 การตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้องเป็นไป ตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติเงื่อนไขไว้ กฎหมายดังกล่าว ต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุ และจะกระทบต่อศักดิ์ศรีความเป็นม… กรณีนั้นเป็นเรื่องบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ผู้ตรวจการแผ่นดินเสนอศาลรัฐธรรมนูญได้ - นาย ก. เองยังฟ้องคดีต่อศาลปกครองได้โดยตรงในฐานะผู้ได้รับความเดือดร้อน ซึ่งเป็นขั้นตอนเฉพาะที่มีอยู่แล้ว ทำให้การร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญตามมาตรา 213 บุคคลซึ่งถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญคุ้มครองไว้มีสิทธิยื่นคำร้อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อมีคำวินิจฉัยว่าการกระทำนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ ในเรื่องกฎกระทรวงนี้มีแนวโน้มติดเงื่อนไขยกเว้นข้างต้น
ขั้นที่ 3 บริบทเชิงระบบ (ถ้าโจทย์ขอให้วิเคราะห์) - ระบบแยกงานกัน ศาลรัฐธรรมนูญดูความชอบของกฎหมายระดับที่ผ่านรัฐสภา ศาลปกครองดูความชอบของกฎและการกระทำของฝ่ายบริหาร เพื่อไม่ให้ศาลรัฐธรรมนูญรับเรื่องทุกระดับจนล้น - การให้ผู้ตรวจการแผ่นดินกลั่นกรองก่อน ช่วยคัดเรื่องและบางเรื่องจบได้โดยไม่ต้องขึ้นศาล ผู้ตอบอาจอภิปรายต่อว่า ขั้นตอนนี้เพิ่มระยะเวลาก่อนถึงศาลสำหรับผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิ ควรชั่งทั้งสองด้านและไม่สรุปแทนผู้อ่าน
ขั้นที่ 4 สรุป ผู้ตรวจการแผ่นดินไม่อาจเสนอกฎกระทรวงนี้ต่อศาลรัฐธรรมนูญได้ แต่เสนอต่อศาลปกครองได้ตามมาตรา 231 ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๒๓๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้เมื่อเห็นว่ามีกรณี ดังต่อไปนี้ (๑) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่อง พร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชัก… (2) นาย ก. ฟ้องศาลปกครองเองได้ และหากมุ่งโต้แย้งตัวพระราชบัญญัติแม่บท จึงจะเป็นเรื่องของศาลรัฐธรรมนูญ
แผ่นสรุป 1: องค์ประกอบและวาระ
| ส.ส. (เขต + บัญชีรายชื่อ) / อายุสภา มาตรา 83 สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวนห้าร้อยคน โดยเป็นสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวน สี่ร้อยคน และสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้ใช้วิธีออกเสียงลงคะแนน โดยตรงและลับ โดยให้ใช้บัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู… · มาตรา 99 อายุของสภาผู้แทนราษฎรมีกำหนดคราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้ง ในระหว่างอายุของสภาผู้แทนราษฎร จะมีการควบรวมพรรคการเมืองที่มีสมาชิกเป็นสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรมิได้ | 400 + 100 = 500 / 4 ปี / 4 years |
| ส.ว. / อายุวุฒิสภา มาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… · มาตรา 109 อายุของวุฒิสภามีกำหนดคราวละห้าปีนับแต่วันประกาศผลการเลือก สมาชิกภาพของสมาชิกวุฒิสภาเริ่มตั้งแต่วันที่คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศผลการเลือก เมื่ออายุของวุฒิสภาสิ้นสุดลง ให้สมาชิกวุฒิสภาอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมี สมาชิกวุฒิสภาขึ้นใหม่ | 200 / 5 ปี / 5 years |
| คณะรัฐมนตรี / เพดานนายกฯ มาตรา 158 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินสามสิบห้าคน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามหลักความรับผิดชอบร่วมกัน นายกรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราช… | นายกฯ + ≤ 35 / ≤ 8 ปีรวม / PM + ≤ 35 / ≤ 8 years total |
| องคมนตรี มาตรา 10 พระมหากษัตริย์ทรงเลือกและทรงแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิเป็นประธานองคมนตรี คนหนึ่งและองคมนตรีอื่นอีกไม่เกินสิบแปดคนประกอบเป็นคณะองคมนตรี คณะองคมนตรีมีหน้าที่ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวง ที่พระมหากษัตริย์ทรงปรึกษา และมีหน้าที่อื่นตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ | 1 + ≤ 18 |
| ศาลรัฐธรรมนูญ (ศาลฎีกา 3 / ศาลปกครองสูงสุด 2 / นิติศาสตร์ 1 / รัฐศาสตร์ 1 / ราชการ 2) มาตรา 200 ศาลรัฐธรรมนูญประกอบด้วยตุลาการศาลรัฐธรรมนูญจำนวนเก้าคนซึ่งพระมหากษัตริย์ ทรงแต่งตั้งจากบุคคล ดังต่อไปนี้ (๑) ผู้พิพากษาในศาลฎีกาซึ่งดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกามาแล้ว ไม่น้อยกว่าสามปี ซึ่งได้รับคัดเลือกโดยที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา จำนวนสามคน (๒) ตุลาการในศาลปกครอ… · มาตรา 211 องค์คณะของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในการนั่งพิจารณาและในการทำคำวินิจฉัย ต้องประกอบด้วยตุลาการศาลรัฐธรรมนูญไม่น้อยกว่าเจ็ดคน คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให้ถือเสียงข้างมาก เว้นแต่รัฐธรรมนูญจะบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น เมื่อศาลรัฐธรรมนูญรับเรื่องใดไว้พิจารณาแล้ว ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญผู้ใดจะปฏ… · มาตรา 207 ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญมีวาระการดำรงตำแหน่งเจ็ดปีนับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ ทรงแต่งตั้ง และให้ดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว | 9 คน, องค์คณะ ≥ 7, 7 ปีวาระเดียว / 9, quorum ≥ 7, single 7 years |
| กกต. / ผู้ตรวจการแผ่นดิน / ป.ป.ช. / คตง. / กสม. มาตรา 222 คณะกรรมการการเลือกตั้งประกอบด้วยกรรมการจำนวนเจ็ดคนซึ่งพระมหากษัตริย์ ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของวุฒิสภา จากบุคคลดังต่อไปนี้ (๑) ผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญในสาขาวิชาการต่าง ๆ ที่จะยังประโยชน์แก่การบริหารและจัดการ การเลือกตั้งให้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม และมีความซื่อสัตย์สุจริตเป็น… · มาตรา 228 ผู้ตรวจการแผ่นดินมีจำนวนสามคนซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำ ของวุฒิสภา จากผู้ซึ่งได้รับการสรรหาโดยคณะกรรมการสรรหา ผู้ซึ่งได้รับการสรรหาต้องเป็นผู้มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ และมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์เกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดินไม่ต่ำกว่าอธิบดีห… · มาตรา 232 คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติประกอบด้วย กรรมการจำนวนเก้าคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของวุฒิสภาจากผู้ซึ่งได้รับการสรรหา โดยคณะกรรมการสรรหา ผู้ซึ่งได้รับการสรรหาต้องเป็นผู้มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ด้านกฎ… · มาตรา 238 คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินประกอบด้วยกรรมการจำนวนเจ็ดคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของวุฒิสภา จากผู้ซึ่งได้รับการสรรหาโดยคณะกรรมการสรรหา ผู้ซึ่งได้รับการสรรหาต้องเป็นผู้มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์เกี่ยวกับการตรวจเงินแผ่นดิน… · มาตรา 246 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติประกอบด้วยกรรมการจำนวนเจ็ดคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของวุฒิสภาจากผู้ซึ่งได้รับการสรรหา ผู้ซึ่งได้รับการสรรหาต้องมีความรู้และประสบการณ์ด้านการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน เป็นกลางทางการเมือง และมีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์… | 7 / 3 / 9 / 7 / 7 (7 ปีวาระเดียว / single 7 years) |
| อายุขั้นต่ำ: เลือกตั้ง / ส.ส. / รัฐมนตรี / ส.ว. / ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ มาตรา 95 บุคคลผู้มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ เป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้ง (๑) มีสัญชาติไทย แต่บุคคลผู้มีสัญชาติไทยโดยการแปลงสัญชาติ ต้องได้สัญชาติไทยมาแล้ว ไม่น้อยกว่าห้าปี (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบแปดปีในวันเลือกตั้ง (๓) มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งมาแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับถึงว… · มาตรา 97 บุคคลผู้มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ เป็นผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิก สภาผู้แทนราษฎร (๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบห้าปีนับถึงวันเลือกตั้ง (๓) เป็นสมาชิกพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งแต่เพียงพรรคการเมืองเดียวเป็นเวลา ติดต่อกันไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับถึง… · มาตรา 160 รัฐมนตรีต้อง (๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่าสามสิบห้าปี (๓) สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่า (๔) มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ (๕) ไม่มีพฤติกรรมอันเป็นการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง (๖) ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๙๘ … · มาตรา 108 สมาชิกวุฒิสภาต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม ดังต่อไปนี้ ก. คุณสมบัติ (๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่าสี่สิบปีในวันสมัครรับเลือก (๓) มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ หรือทำงานในด้านที่สมัครไม่น้อยกว่าสิบปี หรือเป็นผู้มีลักษณะตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่บัญ… · มาตรา 201 ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ด้วย (๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด (๒) มีอายุไม่ต่ำกว่าสี่สิบห้าปี แต่ไม่ถึงหกสิบแปดปีในวันที่ได้รับการคัดเลือกหรือวันสมัครเข้ารับ การสรรหา (๓) สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่า (๔) มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ (๕) ม… · มาตรา 216 นอกจากคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามตามที่บัญญัติไว้เป็นการเฉพาะในส่วน ที่ว่าด้วยองค์กรอิสระแต่ละองค์กรแล้ว ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะ ต้องห้ามทั่วไปดังต่อไปนี้ด้วย (๑) มีอายุไม่ต่ำกว่าสี่สิบห้าปี แต่ไม่เกินเจ็ดสิบปี (๒) มีคุณสมบัติตามมาตรา ๒๐๑ (๑) (๓) (… | 18 / 25 / 35 / 40 / 45 |
| สมัยประชุมสามัญ มาตรา 121 ภายในสิบห้าวันนับแต่วันประกาศผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร อันเป็นการเลือกตั้งทั่วไป ให้มีการเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อให้สมาชิกได้มาประชุมเป็นครั้งแรก ในปีหนึ่งให้มีสมัยประชุมสามัญของรัฐสภาสองสมัย ๆ หนึ่งให้มีกำหนดเวลาหนึ่งร้อยยี่สิบวัน แต่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมใ… | 2 สมัย × 120 วัน / 2 × 120 days |
| พ.ร.ป. ตามมาตรา 130 มาตรา 130 ให้มีพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ดังต่อไปนี้ (๑) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (๒) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา (๓) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง (๔) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมน… | 10 ฉบับ / 10 |
แผ่นสรุป 2: เสียงที่ต้องใช้
| องค์ประชุมสภา มาตรา 120 การประชุมสภาผู้แทนราษฎรและการประชุมวุฒิสภาต้องมีสมาชิกมาประชุม ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของแต่ละสภา จึงจะเป็นองค์ประชุม เว้นแต่ ในกรณีการพิจารณาระเบียบวาระกระทู้ สภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภาจะกำหนดองค์ประชุมไว้ในข้อบังคับ เป็นอย่างอื่นก็ได้ การลงมติวินิจ… | ≥ 1/2 |
| รับรองชื่อแคนดิเดตนายกฯ / เห็นชอบนายกฯ (เปิดเผย) มาตรา 159 ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้ง เป็นนายกรัฐมนตรีจากบุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๖๐ และเป็นผู้มีชื่ออยู่ ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา ๘๘ เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองที่มีสมาชิก ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภ… | ≥ 1/10 / > 1/2 |
| ยื่นไม่ไว้วางใจ / มติไม่ไว้วางใจ มาตรา 151 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรี เป็นรายบุคคลหรือทั้งคณะ เมื่อได้มีการเสนอญัตติตามวรรคหนึ่งแล้ว จะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่จะมี การ… | ≥ 1/5 / > 1/2 |
| อภิปรายทั่วไปไม่ลงมติ: ส.ส. / ส.ว. มาตรา 152 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร จะเข้าชื่อกันเพื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อซักถามข้อเท็จจริง หรือเสนอแนะปัญหาต่อคณะรัฐมนตรี โดยไม่มีการลงมติก็ได้ · มาตรา 153 สมาชิกวุฒิสภาจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของวุฒิสภา มีสิทธิเข้าชื่อขอเปิดอภิปรายทั่วไปในวุฒิสภาเพื่อให้คณะรัฐมนตรีแถลงข้อเท็จจริงหรือชี้แจง ปัญหาสำคัญเกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดินโดยไม่มีการลงมติ | ≥ 1/10 / ≥ 1/3 |
| ร้องสมาชิกภาพสิ้นสุด มาตรา 82 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภา จำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบ ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของแต่ละสภา มีสิทธิเข้าชื่อร้องต่อประธานแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิก ว่าสมาชิกภาพของสมาชิกคนใดคนหนึ่งแห่งสภานั้นสิ้นสุดลงตามมาตรา ๑๐๑ (๓) (๕) (๖) (๗) (๘) (๙) (๑๐) หรือ (๑๒) หรือมาตรา ๑๑๑ … | ≥ 1/10 ของสภานั้น / of that chamber |
| ส่งร่าง พ.ร.บ. ให้ศาลรัฐธรรมนูญตรวจ มาตรา 148 ก่อนที่นายกรัฐมนตรีจะนำร่างพระราชบัญญัติใดขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย เพื่อพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธยตามมาตรา ๘๑ (๑) หากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือสมาชิกของทั้งสองสภารวมกันมีจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในสิบของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา เห็นว่าร่างพระ… | ≥ 1/10 |
| โต้แย้งพระราชกำหนด มาตรา 173 ก่อนที่สภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภาจะได้อนุมัติพระราชกำหนดใด สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภาจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของแต่ละสภา มีสิทธิเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อประธานแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิกว่าพระราชกำหนดนั้น ไม่เป็นไปตามมาตรา ๑๗๒ วรรคหนึ่ง และ… | ≥ 1/5 ของแต่ละสภา / of either chamber |
| ยืนยันร่างที่ไม่ได้พระราชทานคืน / ประกาศสงคราม มาตรา 146 ร่างพระราชบัญญัติใด พระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบด้วยและพระราชทาน คืนมายังรัฐสภา หรือเมื่อพ้นเก้าสิบวันแล้วมิได้พระราชทานคืนมา รัฐสภาจะต้องปรึกษาร่างพระราชบัญญัตินั้นใหม่ ถ้ารัฐสภามีมติยืนยันตามเดิมด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของทั้งสองสภาแล้… · มาตรา 177 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการประกาศสงครามเมื่อได้รับ ความเห็นชอบของรัฐสภา มติให้ความเห็นชอบของรัฐสภาต้องมีคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา | ≥ 2/3 ของสองสภา / of both houses |
| เสนอแก้รัฐธรรมนูญ มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | ครม. / ส.ส. ≥ 1/5 / สองสภา ≥ 1/5 / ประชาชน ≥ 50,000 |
| แก้รัฐธรรมนูญ วาระ 1 มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | ≥ 1/2 ของสองสภา + ส.ว. ≥ 1/3 / ≥ 1/2 of both + ≥ 1/3 of senators |
| แก้รัฐธรรมนูญ วาระ 2 มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | เสียงข้างมาก / simple majority |
| แก้รัฐธรรมนูญ วาระ 3 มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | > 1/2 ของสองสภา + ส.ส. ฝ่ายไม่ร่วมรัฐบาล ≥ 20% + ส.ว. ≥ 1/3 / > 1/2 of both + ≥ 20% of non-government-party MPs + ≥ 1/3 of senators |
| ส่งร่างแก้รัฐธรรมนูญให้ศาลตรวจ มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | ≥ 1/10 |
| ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญพ้นเพราะจริยธรรม มาตรา 208 นอกจากการพ้นจากตำแหน่งตามวาระ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญพ้นจากตำแหน่งเมื่อ (๑) ขาดคุณสมบัติตามมาตรา ๒๐๑ หรือมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๒๐๒ (๒) ตาย (๓) ลาออก (๔) มีอายุครบเจ็ดสิบห้าปี (๕) ศาลรัฐธรรมนูญมีมติให้พ้นจากตำแหน่งด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสามในสี่ของตุลาการ ศาลรัฐธรรมนูญทั้งหมดเท่… | ≥ 3/4 ของตุลาการ / of the judges |
แผ่นสรุป 3: นาฬิกา
| กกต. ประกาศผลเลือกตั้ง มาตรา 85 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ให้ใช้วิธี ออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ โดยให้แต่ละเขตเลือกตั้งมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละหนึ่งคน และผู้มีสิทธิเลือกตั้งมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้งได้คนละหนึ่งคะแนน โดยจะลงคะแนนเลือกผู้สมัคร รับเลือกตั้งผู้ใด หรือ… | ≤ 60 วัน / days |
| เรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรก มาตรา 121 ภายในสิบห้าวันนับแต่วันประกาศผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร อันเป็นการเลือกตั้งทั่วไป ให้มีการเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อให้สมาชิกได้มาประชุมเป็นครั้งแรก ในปีหนึ่งให้มีสมัยประชุมสามัญของรัฐสภาสองสมัย ๆ หนึ่งให้มีกำหนดเวลาหนึ่งร้อยยี่สิบวัน แต่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมใ… | ≤ 15 วันหลังประกาศผล / days after results |
| เลือกตั้งหลังสภาครบวาระ มาตรา 102 เมื่ออายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง พระมหากษัตริย์จะได้ทรงตรา พระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่ เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในสี่สิบห้าวัน นับแต่วันที่สภาผู้แทนราษฎรสิ้นอายุ การเลือกตั้งตามวรรคหนึ่ง ต้องเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักรตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง … | ≤ 45 วัน / days |
| เลือกตั้งหลังยุบสภา มาตรา 103 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจที่จะยุบสภาผู้แทนราษฎรเพื่อให้มี การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไป การยุบสภาผู้แทนราษฎรให้กระทำโดยพระราชกฤษฎีกา และให้กระทำได้เพียงครั้งเดียว ในเหตุการณ์เดียวกัน ภายในห้าวันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งใช้บังคับ … | 45–60 วัน / days |
| แถลงนโยบาย มาตรา 162 คณะรัฐมนตรีที่จะเข้าบริหารราชการแผ่นดินต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ซึ่งต้องสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ และต้องชี้แจงแหล่งที่มา ของรายได้ที่จะนำมาใช้จ่ายในการดำเนินนโยบาย โดยไม่มีการลงมติความไว้วางใจ ทั้งนี้ ภายในสิบห้าวัน นับแต่วันเข้ารับหน้าที่ ก่อนแถ… | ≤ 15 วันหลังเข้ารับหน้าที่ / days after taking office |
| วุฒิสภาพิจารณาร่าง พ.ร.บ. / ร่างการเงิน มาตรา 136 เมื่อสภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติและลงมติเห็นชอบแล้ว ให้สภาผู้แทนราษฎรเสนอร่างพระราชบัญญัตินั้นต่อวุฒิสภา วุฒิสภาต้องพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอมานั้นให้เสร็จภายในหกสิบวัน แต่ถ้าร่างพระราชบัญญัตินั้นเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ต้องพิจารณาให้เสร็จภายใน… | 60 / 30 วัน / days |
| ยกร่างที่ถูกยับยั้งขึ้นใหม่ มาตรา 138 สภาผู้แทนราษฎรจะยกร่างพระราชบัญญัติที่ต้องยับยั้งไว้ตามมาตรา ๑๓๗ ขึ้นพิจารณาใหม่ได้เมื่อพ้นหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่ (๑) วันที่วุฒิสภาส่งร่างพระราชบัญญัตินั้นคืนไปยังสภาผู้แทนราษฎรสำหรับกรณีการยับยั้ง ตามมาตรา ๑๓๗ (๒) (๒) วันที่สภาใดสภาหนึ่งไม่เห็นชอบด้วย สำหรับกรณีการยับยั้งตามมา… | หลัง 180 วัน / after 180 days |
| งบประมาณ: สภาผู้แทนฯ / วุฒิสภา มาตรา 143 ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ ร่างพระราชบัญญัติ งบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติม และร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย สภาผู้แทนราษฎรจะต้อง พิจารณาให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยห้าวันนับแต่วันที่ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวมาถึงสภาผู้แทนราษฎร ถ้าสภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระรา… | 105 / 20 วัน / days |
| นายกฯ รอ แล้วนำขึ้นทูลเกล้าฯ มาตรา 145 ร่างพระราชบัญญัติที่ได้รับความเห็นชอบของรัฐสภาแล้ว ให้นายกรัฐมนตรี รอไว้ห้าวันนับแต่วันที่ได้รับร่างพระราชบัญญัตินั้นจากรัฐสภา ถ้าไม่มีกรณีต้องดำเนินการตามมาตรา ๑๔๘ ให้นำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายภายในยี่สิบวันนับแต่วันพ้นกำหนดเวลาดังกล่าว | 5 + 20 วัน / days |
| ไม่ได้พระราชทานคืน / หลังยืนยัน มาตรา 146 ร่างพระราชบัญญัติใด พระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบด้วยและพระราชทาน คืนมายังรัฐสภา หรือเมื่อพ้นเก้าสิบวันแล้วมิได้พระราชทานคืนมา รัฐสภาจะต้องปรึกษาร่างพระราชบัญญัตินั้นใหม่ ถ้ารัฐสภามีมติยืนยันตามเดิมด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของทั้งสองสภาแล้… | 90 / 30 วัน / days |
| รัฐสภาพิจารณา พ.ร.ป. มาตรา 132 ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ นอกจากที่บัญญัติไว้ดังต่อไปนี้ ให้กระทำเช่นเดียวกับพระราชบัญญัติ (๑) การเสนอร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญให้เสนอต่อรัฐสภา และให้รัฐสภา ประชุมร่วมกันเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญให้แล้วเสร็จภายในเวลาหนึ่งร้อยแปดสิบวัน โดยการออก… | 180 วัน (เกินถือว่าเห็นชอบ) / 180 days (then deemed approved) |
| ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยพระราชกำหนด มาตรา 173 ก่อนที่สภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภาจะได้อนุมัติพระราชกำหนดใด สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภาจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของแต่ละสภา มีสิทธิเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อประธานแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิกว่าพระราชกำหนดนั้น ไม่เป็นไปตามมาตรา ๑๗๒ วรรคหนึ่ง และ… | 60 วัน / days |
| รัฐสภาพิจารณาหนังสือสัญญา มาตรา 178 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการทำหนังสือสัญญาสันติภาพ สัญญาสงบศึก และสัญญาอื่นกับนานาประเทศหรือกับองค์การระหว่างประเทศ หนังสือสัญญาใดมีบทเปลี่ยนแปลงอาณาเขตไทย หรือเขตพื้นที่นอกอาณาเขตซึ่งประเทศไทย มีสิทธิอธิปไตยหรือมีเขตอำนาจตามหนังสือสัญญาหรือตามกฎหมายระหว่างประเทศหรือจ… | 60 วัน / days |
| แก้รัฐธรรมนูญ: รอหลังวาระ 2 / หลังวาระ 3 / ศาลวินิจฉัย มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… | 15 / 15 / 30 วัน / days |
แผ่นจำแบบมีเหตุผล
- “สี่เลือก ห้ากลั่น เจ็ดตรวจ แปดหยุด” สภา 4 ปี วุฒิ 5 ปี องค์กรตรวจสอบ 7 ปีวาระเดียว นายกฯ 8 ปีรวม เรียงจากใกล้ประชาชนที่สุดไปหาเพดานอำนาจ
- “สี่ร้อยเขต หนึ่งร้อยบัญชี” 400 + 100 จำคู่กับคำว่า “บัตรสองใบ” จากการแก้ปี 2564
- “สิบส่งเรื่อง ห้าลงสนาม” 1/10 ใช้ส่งเรื่องหรือรับรอง 1/5 ใช้เปิดศึก (ไม่ไว้วางใจ เสนอแก้รัฐธรรมนูญ โต้แย้งพระราชกำหนด)
- “สองในสามคือประตูหนัก” ยืนยันร่างกฎหมายที่ไม่ได้พระราชทานคืน และประกาศสงคราม
- “สามสิบห้าซ้ำสอง” อายุรัฐมนตรี 35 คณะรัฐมนตรีไม่เกิน 35 คนไม่รวมนายกฯ
- “สิบแปด ยี่สิบห้า สี่สิบ สี่สิบห้า” เลือกตั้ง ส.ส. ส.ว. ศาลรัฐธรรมนูญ/องค์กรอิสระ ยิ่งงานตรวจคนอื่น ยิ่งต้องอายุมาก
- “ร้อยห้า ยี่สิบ” งบประมาณ สภาผู้แทนฯ ได้เวลามากเพราะเป็นผู้แทนของคนจ่ายภาษี วุฒิสภาได้เวลาน้อยและแก้ไม่ได้
- “ห้า แล้วยี่สิบ” นายกฯ รอ 5 วันเผื่อมีคนส่งศาลตรวจ แล้วนำขึ้นทูลเกล้าฯ ใน 20 วัน
- “เก้าสิบ สองในสาม สามสิบ” รอนาน ยืนยันหนัก รอสั้น
กับดักที่ 1: มาตรา 83 มาตรา 86 และมาตรา 91 ถูกแก้แล้ว
รัฐธรรมนูญ 2560 ฉบับเดิมกำหนด ส.ส. แบบแบ่งเขต 350 คน บัญชีรายชื่อ 150 คน ใช้บัตรใบเดียว และคำนวณที่นั่งบัญชีรายชื่อจากคะแนนรวมของผู้สมัครแบบแบ่งเขต การแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2564 ซึ่งมีผลวันที่ 22 พฤศจิกายน 2564 เปลี่ยนสามจุด - มาตรา 83 สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวนห้าร้อยคน โดยเป็นสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวน สี่ร้อยคน และสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้ใช้วิธีออกเสียงลงคะแนน โดยตรงและลับ โดยให้ใช้บัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู…: แบ่งเขต 400 บัญชีรายชื่อ 100 ใช้บัตรเลือกตั้งแบบละหนึ่งใบ - มาตรา 86 การกำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ แต่ละจังหวัดจะพึงมีและการแบ่งเขตเลือกตั้ง ให้ดำเนินการตามวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้ใช้จำนวนราษฎรทั้งประเทศตามหลักฐานการทะเบียน ราษฎรที่ประกาศในปีสุดท้ายก่อนปีที่มีการเลือกตั้ง เฉลี่ยด้วยจำนวนสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรสี่ร้อยคน จำนวนที่ได้รับให้ถือ…: วิธีคำนวณจำนวน ส.ส. ต่อจังหวัด ใช้ฐาน 400 คน - มาตรา 91 การคำนวณสัดส่วนผู้สมัครรับเลือกตั้งตามบัญชี รายชื่อของแต่ละพรรคการเมืองที่จะได้รับเลือกตั้ง ให้นำคะแนนที่แต่ละ พรรคการเมืองได้รับการเลือกตั้งมารวมกันทั้งประเทศแล้วคำนวณเพื่อแบ่ง จำนวนผู้ที่จะได้รับเลือกของแต่ละพรรคการเมือง เป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กัน โดยตรงกับจำนวนคะแนนรวมข้างต้น โ…: ที่นั่งบัญชีรายชื่อคำนวณจากคะแนนที่พรรคได้รับจากบัตรบัญชีรายชื่อทั่วประเทศ เป็นสัดส่วนโดยตรง
กับดักมีสองชั้น ชั้นแรก หนังสือเตรียมสอบที่พิมพ์ก่อนปี 2564 ยังใช้ตัวเลข 350 / 150 ชั้นที่สอง คำแปลภาษาอังกฤษของทางราชการเป็นฉบับปี 2560 สามมาตรานี้ในภาษาอังกฤษจึงเป็นข้อความเดิมที่ไม่ใช้แล้ว ให้ยึดตัวบทภาษาไทยเสมอ
กับดักที่ 2: บทเฉพาะกาลที่หมดเวลาแล้ว
บทเฉพาะกาลหลายมาตรายังอยู่ในตัวบท แต่ใช้หมดไปแล้ว ถ้าคำถามมีคำว่า “ในปัจจุบัน” ให้ตรวจรายการนี้ - วุฒิสภา 250 คนที่แต่งตั้งตามคำแนะนำของ คสช. (มาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่…) หมดวาระในปี 2567 ปัจจุบันคือ 200 คนตามมาตรา 107 วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยคน ซึ่งมาจากการเลือกกันเอง ของบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะ หรือประโยชน์ร่วมกัน หรือทำงาน หรือเคยทำงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลายของสังคม โดยในการแบ่งกลุ่มต้องแบ่งในลักษณะที่ทำให้ประชาชน ซึ่งมีสิทธิสมัครรับเลือกทุกคนสามารถอ… - ส.ว. โดยตำแหน่งหกคน (ผู้บัญชาการเหล่าทัพ ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ และปลัดกระทรวงกลาโหม) อยู่ในมาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… เท่านั้น ไม่มีในวุฒิสภาปัจจุบัน - การเห็นชอบนายกรัฐมนตรีในที่ประชุมร่วมสองสภา และการยกเว้นบัญชีรายชื่อแคนดิเดตด้วยเสียงสองในสาม (มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการตามมาตรา ๑๕๙ เว้นแต่ การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ วรรคหนึ่ง ให้กระทำในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และ มติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นน…) ใช้เฉพาะห้าปีแรก - อำนาจพิเศษของวุฒิสภาชุดแรกในการติดตามการปฏิรูปประเทศ (มาตรา 270 นอกจากจะมีหน้าที่และอำนาจตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแล้ว ให้วุฒิสภา ตามมาตรา ๒๖๙ มีหน้าที่และอำนาจติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตามหมวด ๑๖ การปฏิรูปประเทศ และการจัดทำและดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ ในการนี้ ให้คณะรัฐมนตรี แจ้งความคืบหน้าในการดำเนิน…) และการพิจารณาร่างกฎหมายบางประเภทในที่ประชุมร่วม (มาตรา 271 ในวาระเริ่มแรกภายในอายุของวุฒิสภาตามมาตรา ๒๖๙ การพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรยับยั้งไว้ตามมาตรา ๑๓๗ (๒) หรือ (๓) ให้กระทำ โดยที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา ถ้าร่างพระราชบัญญัตินั้นเกี่ยวกับ (๑) การแก้ไขเพิ่มเติมโทษหรือองค์ประกอบความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการหร…) ผูกกับวุฒิสภาตามมาตรา 269 ในวาระเริ่มแรก ให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวนสองร้อยห้าสิบคน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติถวายคำแนะนำ โดยในการสรรหา และแต่งตั้งให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ให้มีคณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภาคณะหนึ่งซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ แต่… - สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (มาตรา 263 ในระหว่างที่ยังไม่มีสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญนี้ ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ยังคงทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภาต่อไป และให้สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันปร…) และ คสช. (มาตรา 265 ให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ ยังคงอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลัง การเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่ ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ตามวรรคหนึ่ง ให้หัวหน้าคณะรักษาคว…) ไม่มีแล้ว
แต่อย่าลบบทเฉพาะกาลทิ้งทั้งหมด มาตรา 279 บรรดาประกาศ คำสั่ง และการกระทำของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ หรือที่จะ ออกใช้บังคับต่อไปตามมาตรา ๒๖๕ วรรคสอง ไม่ว่าเป็นประกาศ คำสั่ง หรือการกระทำที่มีผลใช้บังคับ ในทางรัฐธรรมนูญ ทางนิติบัญญัติ ทาง… ยังรับรองให้ประกาศและคำสั่งของ คสช. ที่ยังไม่ถูกยกเลิกมีผลต่อไป และกำหนดวิธียกเลิก คำถามว่า “ยังมีผลหรือไม่” ต้องดูทีละมาตรา
กับดักที่ 3: “พึง” กับ “ต้อง” และคำที่หน้าตาคล้ายกัน
- “ต้อง” (หมวด 5) กับ “พึง” (หมวด 6): หมวด 5 มีมาตรา 51 การใดที่รัฐธรรมนูญบัญญัติให้เป็นหน้าที่ของรัฐตามหมวดนี้ ถ้าการนั้น เป็นการทำเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนโดยตรง ย่อมเป็นสิทธิของประชาชนและชุมชนที่จะติดตาม และเร่งรัดให้รัฐดำเนินการ รวมตลอดทั้งฟ้องร้องหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง เพื่อจัดให้ประชาชน หรือชุมชนได้รับประโยชน์นั้นตามหล… ให้ประชาชนติดตาม เร่งรัด และฟ้องร้องได้ตามที่กฎหมายบัญญัติ หมวด 6 เป็นแนวทางตามมาตรา 64 บทบัญญัติในหมวดนี้เป็นแนวทางให้รัฐดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบาย ในการบริหารราชการแผ่นดิน ดูตัวอย่างที่ 4
- “ประธานรัฐสภา” กับ “ประธานวุฒิสภา”: ประธานรัฐสภาคือประธานสภาผู้แทนราษฎร ประธานวุฒิสภาเป็นรองประธานรัฐสภา (มาตรา 80 ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นประธานรัฐสภา ประธานวุฒิสภาเป็นรองประธาน รัฐสภา ในกรณีที่ไม่มีประธานสภาผู้แทนราษฎร หรือประธานสภาผู้แทนราษฎรไม่อยู่หรือไม่สามารถ ปฏิบัติหน้าที่ประธานรัฐสภาได้ ให้ประธานวุฒิสภาทำหน้าที่ประธานรัฐสภาแทน ในระหว่างที่ประธานวุฒิสภาต้องทำหน้าที่ประธานรัฐสภาตามวรรคส…)
- “ถวายสัตย์ปฏิญาณ” กับ “ปฏิญาณตน”: องคมนตรี รัฐมนตรี ผู้พิพากษา ถวายสัตย์ต่อพระมหากษัตริย์ (มาตรา 13 ก่อนเข้ารับหน้าที่ องคมนตรีต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ ด้วยถ้อยคำ ดังต่อไปนี้ “ข้าพระพุทธเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอถวายสัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพระพุทธเจ้าจะจงรักภักดีต่อ พระมหากษัตริย์ และจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่อประโยชน์ของประเทศและประชาชน ทั้งจะรักษาไว้และปฏ… มาตรา 161 ก่อนเข้ารับหน้าที่ รัฐมนตรีต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ด้วยถ้อยคำ ดังต่อไปนี้ “ข้าพระพุทธเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอถวายสัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพระพุทธเจ้าจะจงรักภักดี ต่อพระมหากษัตริย์ และจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่อประโยชน์ของประเทศและประชาชน ทั้งจะรักษาไว้และปฏิ… มาตรา 191 ก่อนเข้ารับหน้าที่ ผู้พิพากษาและตุลาการต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ ด้วยถ้อยคำ ดังต่อไปนี้ “ข้าพระพุทธเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอถวายสัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพระพุทธเจ้าจะจงรักภักดี ต่อพระมหากษัตริย์ และจะปฏิบัติหน้าที่ในพระปรมาภิไธยด้วยความซื่อสัตย์สุจริตโดยปราศจากอคติทั้งปวง เพื่อ…) ส่วนผู้สำเร็จราชการปฏิญาณในที่ประชุมรัฐสภา และ ส.ส. ส.ว. ปฏิญาณในสภาของตน (มาตรา 19 ก่อนเข้ารับหน้าที่ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ซึ่งได้รับการแต่งตั้งตามมาตรา ๑๖ หรือมาตรา ๑๗ ต้องปฏิญาณตนในที่ประชุมรัฐสภาด้วยถ้อยคำ ดังต่อไปนี้ “ข้าพเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอปฏิญาณว่า ข้าพเจ้าจะจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ (พระปรมาภิไธย) และจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่… มาตรา 115 ก่อนเข้ารับหน้าที่ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาต้องปฏิญาณตน ในที่ประชุมแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิกด้วยถ้อยคำ ดังต่อไปนี้ “ข้าพเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอปฏิญาณว่า ข้าพเจ้าจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่อประโยชน์ของประเทศและประชาชน ทั้งจะรักษาไว้และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรร…)
- “รับทราบ” กับ “ให้ความเห็นชอบ”: การสืบราชสมบัติเมื่อทรงแต่งตั้งพระรัชทายาทไว้แล้ว รัฐสภารับทราบ ถ้าไม่ได้ทรงแต่งตั้ง รัฐสภาให้ความเห็นชอบ (มาตรา 21 ในกรณีที่ราชบัลลังก์หากว่างลงและเป็นกรณีที่พระมหากษัตริย์ได้ทรงแต่งตั้ง พระรัชทายาทไว้ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๗ แล้ว ให้คณะรัฐมนตรีแจ้งให้ประธานรัฐสภาทราบ และให้ประธานรัฐสภาเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อรับทราบ และให้ประธานรัฐสภาอัญเชิญองค์พระรัชทายาทขึ…)
- “มากกว่ากึ่งหนึ่ง” กับ “ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง”: ต่างกันหนึ่งเสียงเมื่อจำนวนสมาชิกเป็นเลขคู่
- “พระราชบัญญัติ” “พระราชกำหนด” “พระราชกฤษฎีกา”: พระมหากษัตริย์ทรงตราพระราชกำหนดได้เมื่อคณะรัฐมนตรีเห็นว่าเป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วน พระราชกำหนดใช้บังคับดังเช่นพระราชบัญญัติ ต้องเสนอรัฐสภาอนุมัติ (มาตรา 172 ในกรณีเพื่อประโยชน์ในอันที่จะรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัย สาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะ พระมหากษัตริย์ จะทรงตราพระราชกำหนดให้ใช้บังคับดังเช่นพระราชบัญญัติก็ได้ การตราพระราชกำหนดตามวรรคหนึ่ง ให้กระทำได้เฉพาะเมื่อคณะรัฐมนตรีเห็นว่าเป็…) พระราชกฤษฎีกาออกได้เท่าที่ไม่ขัดกฎหมาย (มาตรา 175 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการตราพระราชกฤษฎีกาโดยไม่ขัด ต่อกฎหมาย)
- “ไม่มีวาระ” กับ “วาระเดียว”: องคมนตรีไม่มีวาระที่รัฐธรรมนูญกำหนด (มาตรา 14 องคมนตรีพ้นจากตำแหน่งเมื่อตาย ลาออก หรือมีพระบรมราชโองการให้พ้นจาก ตำแหน่ง) องค์กรอิสระมีวาระ 7 ปีและอยู่ได้วาระเดียว
กับดักที่ 4: คำถามเรื่องเวลา คือคำถามเรื่องจุดเริ่มนับ
ตัวเลขวันมักจำได้ แต่สิ่งที่ข้อสอบชอบเปลี่ยนคือ “นับแต่วันไหน” - 45 วัน (มาตรา 102 เมื่ออายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง พระมหากษัตริย์จะได้ทรงตรา พระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่ เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในสี่สิบห้าวัน นับแต่วันที่สภาผู้แทนราษฎรสิ้นอายุ การเลือกตั้งตามวรรคหนึ่ง ต้องเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักรตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง …) นับแต่วันที่สภาสิ้นอายุ ส่วน 45–60 วัน (มาตรา 103 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจที่จะยุบสภาผู้แทนราษฎรเพื่อให้มี การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไป การยุบสภาผู้แทนราษฎรให้กระทำโดยพระราชกฤษฎีกา และให้กระทำได้เพียงครั้งเดียว ในเหตุการณ์เดียวกัน ภายในห้าวันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งใช้บังคับ …) นับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกายุบสภาใช้บังคับ - 15 วันเรียกประชุมรัฐสภา (มาตรา 121 ภายในสิบห้าวันนับแต่วันประกาศผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร อันเป็นการเลือกตั้งทั่วไป ให้มีการเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อให้สมาชิกได้มาประชุมเป็นครั้งแรก ในปีหนึ่งให้มีสมัยประชุมสามัญของรัฐสภาสองสมัย ๆ หนึ่งให้มีกำหนดเวลาหนึ่งร้อยยี่สิบวัน แต่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมใ…) นับแต่วันประกาศผลการเลือกตั้ง ไม่ใช่วันเลือกตั้ง - 15 วันแถลงนโยบาย (มาตรา 162 คณะรัฐมนตรีที่จะเข้าบริหารราชการแผ่นดินต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ซึ่งต้องสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ และต้องชี้แจงแหล่งที่มา ของรายได้ที่จะนำมาใช้จ่ายในการดำเนินนโยบาย โดยไม่มีการลงมติความไว้วางใจ ทั้งนี้ ภายในสิบห้าวัน นับแต่วันเข้ารับหน้าที่ ก่อนแถ…) นับแต่วันเข้ารับหน้าที่ - อายุสภา 4 ปี (มาตรา 99 อายุของสภาผู้แทนราษฎรมีกำหนดคราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้ง ในระหว่างอายุของสภาผู้แทนราษฎร จะมีการควบรวมพรรคการเมืองที่มีสมาชิกเป็นสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรมิได้) นับแต่วันเลือกตั้ง ส่วนอายุวุฒิสภา 5 ปี (มาตรา 109 อายุของวุฒิสภามีกำหนดคราวละห้าปีนับแต่วันประกาศผลการเลือก สมาชิกภาพของสมาชิกวุฒิสภาเริ่มตั้งแต่วันที่คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศผลการเลือก เมื่ออายุของวุฒิสภาสิ้นสุดลง ให้สมาชิกวุฒิสภาอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมี สมาชิกวุฒิสภาขึ้นใหม่) นับแต่วันประกาศผลการเลือก - วาระ 7 ปีขององค์กรอิสระและศาลรัฐธรรมนูญ นับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง - เพดานนายกฯ 8 ปี (มาตรา 158 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินสามสิบห้าคน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินตามหลักความรับผิดชอบร่วมกัน นายกรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๑๕๙ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราช…) ไม่นับช่วงรักษาการหลังพ้นตำแหน่ง และศาลรัฐธรรมนูญเคยวินิจฉัยในปี 2565 ให้นับจากวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ (ดูบทที่ 1) - 90 วันที่ร่างกฎหมายไม่ได้พระราชทานคืน (มาตรา 146 ร่างพระราชบัญญัติใด พระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบด้วยและพระราชทาน คืนมายังรัฐสภา หรือเมื่อพ้นเก้าสิบวันแล้วมิได้พระราชทานคืนมา รัฐสภาจะต้องปรึกษาร่างพระราชบัญญัตินั้นใหม่ ถ้ารัฐสภามีมติยืนยันตามเดิมด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ ของทั้งสองสภาแล้…) ตัวบทไม่ได้ระบุจุดเริ่มนับไว้ตรง ๆ โดยทั่วไปเข้าใจว่านับจากวันที่นำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย ถ้าตัวเลือกอ้างจุดเริ่มนับที่ชัดเจนกว่านี้ ให้ระวัง
เมื่อจำไม่ได้จริง ๆ
จะมีข้อที่คุณไม่รู้คำตอบเสมอ สิ่งที่แยกผู้สอบผ่านกับไม่ผ่านคือทำอย่างไรต่อ - ถามว่าเรื่องนี้ใครเป็นผู้แทนของปวงชนโดยตรง ใครเป็นผู้ตรวจสอบ ใครเป็นผู้ชี้ขาด แล้วจับคู่อำนาจกับที่มา - ถามว่าถ้าตัวเลือกนี้ถูก ระบบจะเกิดช่องโหว่อะไร เช่น ถ้าวุฒิสภาแก้งบประมาณได้ สภาที่มาจากการเลือกตั้งจะเสียอำนาจเหนือเงินภาษี ซึ่งขัดกับเหตุผลของมาตรา 143 ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ ร่างพระราชบัญญัติ งบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติม และร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย สภาผู้แทนราษฎรจะต้อง พิจารณาให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยห้าวันนับแต่วันที่ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวมาถึงสภาผู้แทนราษฎร ถ้าสภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระรา… - ถามว่าถ้าตัวเลือกนี้ถูก จะมีใครถ่วงเวลาได้ไม่จำกัดหรือไม่ ถ้าใช่ ตัวเลือกนั้นน่าจะผิด เพราะรัฐธรรมนูญใส่นาฬิกาไว้เกือบทุกขั้น - ถ้ายังไม่ได้ เลือกตัวเลือกที่มีข้อยกเว้นหรือเงื่อนไข มากกว่าตัวเลือกที่เด็ดขาด แล้วจดข้อนั้นลงสมุดข้อผิดหลังสอบ
เหตุผลไม่ได้รับประกันคำตอบถูก แต่ทำให้การเดาของคุณมีโอกาสถูกสูงกว่าการเดาสุ่มมาก
ทดสอบตัวเอง
ปัจจุบัน ส.ส. แบบแบ่งเขตและบัญชีรายชื่อมีอย่างละกี่คน และใช้บัตรกี่ใบ
400 และ 100 ใช้บัตรสองใบ (แบบละหนึ่งใบ)
มาตรา 83 สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวนห้าร้อยคน โดยเป็นสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวน สี่ร้อยคน และสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้ใช้วิธีออกเสียงลงคะแนน โดยตรงและลับ โดยให้ใช้บัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู…การแก้รัฐธรรมนูญวาระที่สาม ต้องมีเสียงใดบ้าง
มากกว่ากึ่งหนึ่งของสมาชิกทั้งสองสภา โดยมี ส.ส. จากพรรคที่ไม่มีสมาชิกเป็นรัฐมนตรี ประธานหรือรองประธานสภา ไม่น้อยกว่าร้อยละยี่สิบ และ ส.ว. ไม่น้อยกว่าหนึ่งในสาม
มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ…ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่ากฎกระทรวงขัดรัฐธรรมนูญ ต้องเสนอศาลใด
ศาลปกครอง เพราะเป็นกฎ ไม่ใช่บทบัญญัติแห่งกฎหมาย
มาตรา 231 ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๒๓๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่อง ต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้เมื่อเห็นว่ามีกรณี ดังต่อไปนี้ (๑) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่อง พร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชัก…สภามีสมาชิกเท่าที่มีอยู่ 490 คน มติไม่ไว้วางใจต้องมีอย่างน้อยกี่เสียง
246 เสียง (มากกว่ากึ่งหนึ่งของ 490 คือมากกว่า 245)
มาตรา 151 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมด เท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรี เป็นรายบุคคลหรือทั้งคณะ เมื่อได้มีการเสนอญัตติตามวรรคหนึ่งแล้ว จะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่จะมี การ…การแก้ไขจำนวน ส.ส. ต้องทำประชามติหรือไม่
ไม่ต้อง เพราะไม่อยู่ในรายการของมาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ… (8)
มาตรา 256 ภายใต้บังคับมาตรา ๒๕๕ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ให้กระทำได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้ (๑) ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติมต้องมาจากคณะรัฐมนตรี หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และ…หลังยุบสภา วันเลือกตั้งต้องอยู่ในช่วงใด นับจากวันไหน
ไม่น้อยกว่า 45 วันแต่ไม่เกิน 60 วัน นับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกายุบสภาใช้บังคับ
มาตรา 103 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจที่จะยุบสภาผู้แทนราษฎรเพื่อให้มี การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไป การยุบสภาผู้แทนราษฎรให้กระทำโดยพระราชกฤษฎีกา และให้กระทำได้เพียงครั้งเดียว ในเหตุการณ์เดียวกัน ภายในห้าวันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งใช้บังคับ …แนวนโยบายแห่งรัฐในหมวด 6 มีสถานะอย่างไร
เป็นแนวทางให้รัฐตรากฎหมายและกำหนดนโยบาย ใช้คำว่า “พึง”
มาตรา 64 บทบัญญัติในหมวดนี้เป็นแนวทางให้รัฐดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบาย ในการบริหารราชการแผ่นดินในข้อสอบอัตนัย กรอบตอบสี่ขั้นคืออะไร
วางหลักและมาตรา ปรับเข้ากับข้อเท็จจริง บริบทเชิงระบบหรือวิจารณ์ (ถ้าโจทย์ขอ) และสรุป
- รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2564
- พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. 2560
- พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561
- สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน, คำอธิบายพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน (author-supplied explainer)
- Constitutional Court of Thailand, ruling of 30 September 2022 on the prime minister's eight-year limit
คู่มือนี้เป็นสื่อการเรียน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก ข้อวิจารณ์เป็นความเห็นของผู้ที่ระบุชื่อ ไม่ใช่ข้อสรุปของแอป